GEMA wint van Suno: memorisatie in een AI-model geldt opnieuw als auteursrechtinbreuk

Het Landgericht München I stelt de Duitse auteursrechtenorganisatie GEMA opnieuw in het gelijk. Ditmaal in haar zaak tegen Suno, aanbieder van de bekende generatieve AI-muziekdienst. Volgens de rechtbank heeft Suno zonder toestemming een reeks beschermde muziekwerken verveelvoudigd, waaronder in de AI-modellen zelf en via de gegenereerde output. Suno moet de inbreuken staken, informatie verstrekken en schadevergoeding betalen.

Vooral twee onderdelen vallen op. De Duitse rechter past Amerikaans auteursrecht toe op de training die in de Verenigde Staten plaatsvindt en verwerpt Suno’s beroep op fair use. Daarnaast beschouwt de rechtbank de ‘memorisatie’ van muziek in een AI-model opnieuw als auteursrechtelijk relevante verveelvoudiging. Daarmee kan het vonnis belangrijke gevolgen hebben voor aanbieders van generatieve AI. Terughoudendheid is echter geboden: de volledige motivering is nog niet gepubliceerd en de uitspraak is niet onherroepelijk.

Update: een vertaling van de volledige uitspraak is inmiddels hier gepubliceerd. De belangrijkste overwegingen zijn aan deze bespreking toegevoegd inclusief paginaverwijzingen.

Alles weten over de laatste ontwikkelingen? Meld u nu alvast aan voor het Nationale AI & Data Congres op donderdag 5 november.

Feiten en standpunten van partijen

De zaak, met nummer 42 O 763/25, draait om zes bekende muziekwerken uit het GEMA-repertoire: Atemlos durch die Nacht, Rasputin, Big in Japan, Forever Young, het refrein van Mambo No. 5 (A Little Bit of…) en Daddy Cool. De liedteksten zelf zijn geen onderdeel van de gestelde auteursrechtinbreuken. Het gaat uitsluitend om de beschermde muzikale elementen van de composities. Volgens het persbericht van het Landgericht München I staan de betreffende werken in de trainingsdataset van Suno. Suno haalde de muziek van YouTube door omzeiling van de zogenoemde Rolling Cipher, een technische maatregel die het downloaden van audio- en videomateriaal moet verhinderen.

GEMA stelt dat de werken eerst bij het verzamelen en trainen zijn verveelvoudigd. Vervolgens zouden zij in de parameters van Suno’s modellen v3.5 en v4 zijn ‘gememoriseerd’. Dat zou blijken uit het feit dat de modellen output kunnen genereren waarin de oorspronkelijke muziek herkenbaar terugkeert. Hiervoor heeft GEMA een reeks tests uitgevoerd. Daarbij werden telkens de titel, oorspronkelijke liedtekst en een gewenste muziekstijl ingevoerd. De prompts bevatten verder geen aanwijzingen over de melodie, harmonie of het ritme. Dat onderscheid is belangrijk voor de vraag of de overeenkomsten door de gebruiker waren veroorzaakt of voornamelijk uit het model zelf voortkomen.

Suno betwist dat de betrokken werken auteursrechtelijk beschermd zijn en dat de trainingsdata als kopieën in het model zijn opgeslagen. De modelparameters zouden alleen statistische patronen en algemene kenmerken weergeven. Eventuele overeenkomsten met bestaande muziek zouden het gevolg zijn van de gerichte prompts van GEMA. Voor zover tijdens de training in de Verenigde Staten auteursrechtelijke verveelvoudigingen plaatsvinden, beroept Suno zich op de Amerikaanse fair-use-doctrine. Volgens Suno is de Duitse rechter niet bevoegd om hierover te oordelen. Voor zover Duits recht van toepassing is, beroept Suno zich op de uitzondering voor tekst- en datamining.

Het oordeel van de rechtbank

De rechtbank volgt GEMA op alle belangrijke punten. Zij onderscheidt daarbij drie momenten van inbreuk: de verveelvoudigingen tijdens de training in de Verenigde Staten, de aanwezigheid van de werken in modellen op Duitse servers en de reproductie en openbare mededeling van herkenbare muziek in de output.

Training in de Verenigde Staten

De rechtbank acht zich op grond van § 131, eerste en tweede lid van het Duitse Verwertungsgesellschaftengesetz (Wet op de collectieve beheersorganisaties) bevoegd om ook te oordelen over de gestelde inbreuken die tijdens de trainingsfase in de Verenigde Staten plaatsvonden (tot grote onvrede van velen, zoals hierna wordt besproken). Voor de inhoudelijke beoordeling past zij vervolgens het territorialiteitsbeginsel toe. Aangezien de verveelvoudigingen in de Verenigde Staten zijn gemaakt, is volgens de rechtbank het Amerikaanse auteursrecht van toepassing.

In dit kader stelt de rechtbank vast dat tijdens de training auteursrechtelijk relevante kopieën van de muziekwerken zijn gemaakt. Suno’s beroep op fair use slaagt daarbij niet (zie p. 137). De rechtbank onderscheidt de zaak van de Amerikaanse uitspraken in Bartz en Kadrey. In die zaken werden de gebruikte trainingsdata niet, of niet in substantiële mate, via de output aan gebruikers beschikbaar gesteld. Bij Suno kunnen daarentegen met relatief eenvoudige prompts outputs worden verkregen die wezenlijk overeenstemmen met de oorspronkelijke werken. De rechtbank concludeert dan ook dat alle fair-use factoren, uitgelegd in het licht van de Warhol-uitspraak van het Amerikaanse Supreme Court, tegen Suno spreken.