AG kiest voor Rome-I bij overdracht exclusieve gebruiksrechten op foto’s

Oberlandsgericht Düsseldorf 23 april 2026, IEF23543; ECLI:EU:C:2026:349 (IU tegen BT). In deze zaak staat de vraag centraal welk nationaal recht geldt voor de formele geldigheid van een auteursrechtlicentie wanneer een derde die geldigheid betwist in een procedure over auteursrechtinbreuk. BT, een Duitse verkoper van autoaccessoires, staat tegenover concurrent IU. Tussen 2014 en 2018 liet BT in Polen productfoto’s maken van automatten door een Poolse fotograaf. De echtgenoot van BT bracht de automatten steeds naar de studio. Daarna kreeg BT de foto’s op een USB-stick. Partijen spraken mondeling af dat BT de foto’s mocht gebruiken voor eBay-aanbiedingen. Een schriftelijke overeenkomst kwam er niet. IU gebruikte dezelfde foto’s later in eigen eBay-aanbiedingen zonder toestemming van BT. BT stapte daarom naar de Duitse rechter wegens  auteursrechtinbreuk. De Landgericht gaf BT gelijk. Volgens de rechter had de fotograaf exclusieve gebruiksrechten aan BT overgedragen. IU maakte dus inbreuk door de foto’s zonder toestemming te reproduceren. In hoger beroep betoogde IU dat BT niet mocht procederen. Volgens IU was de overdracht of exclusieve licentie ongeldig. Pools recht bepaalt namelijk dat een overdracht van auteursrechten schriftelijk moet gebeuren. Omdat partijen alleen een mondelinge afspraak maakten, zou geen geldige overdracht of exclusieve licentie bestaan. BT maakte onderscheid tussen de formele geldigheid van de overdracht van auteursrechten en de geldigheid van de overeenkomst daaronder. Volgens BT geldt voor die overdracht artikel 8 lid 1 van de Rome II-Verordening. Daardoor zou het recht gelden van het land waarvoor bescherming wordt ingeroepen. Omdat BT bescherming vraagt in Duitsland, zou Duits recht van toepassing zijn. Volgens de verwijzende rechter kent het Duitse auteursrecht geen schriftelijkheidsvereiste voor een overdracht of exclusieve licentie als deze. De Oberlandesgericht Düsseldorf legde vervolgens twee prejudiciële vragen voor aan het Hof van Justitie. De Duitse rechter wil weten of artikel 8 lid 1 Rome II ook geldt voor de formele geldigheid van een overdracht van exclusieve gebruiksrechten op auteursrechtelijk beschermde foto’s. Als dat niet zo is, wil de rechter weten of de Rome I-Verordening geldt, vooral de artikelen 4 en 11 over het toepasselijke recht en de formele geldigheid van overeenkomsten.

Advocaat-generaal Emiliou maakt in zijn conclusie een scherp onderscheid tussen auteursrechtelijke kwesties, contractuele kwesties en niet-contractuele aansprakelijkheid. Volgens hem gaat artikel 8 Rome II alleen over niet-contractuele aansprakelijkheid bij auteursrechtinbreuk, zoals de vraag of iemand aansprakelijk is en welke schadevergoeding daarbij hoort. De geldigheid van een licentie of overdracht is volgens hem alleen een voorafgaande vraag. Daarom valt die kwestie niet onder artikel 8 Rome II. De advocaat-generaal verwerpt ook het standpunt dat de formele geldigheid van de overdracht een goederenrechtelijke auteursrechtkwestie is. Volgens hem beschermt het schriftelijkheidsvereiste uit het Poolse auteursrecht vooral de auteur bij het aangaan van contractuele verplichtingen. Zulke vormvereisten gaan daarom over de overeenkomst zelf en niet over het auteursrecht als zodanig. Daarom komt de advocaat-generaal uit bij de Rome I-Verordening. Omdat partijen geen rechtskeuze maakten, geldt op grond van artikel 4 Rome I in beginsel het recht van het land waar de dienstverlener zijn gewone verblijfplaats heeft. Dat is waarschijnlijk Polen: de fotograaf woont daar en maakte de foto’s daar. Voor de formele geldigheid verwijst de advocaat-generaal vervolgens naar artikel 11 Rome I. Als partijen zich bij het sluiten van de overeenkomst in hetzelfde land bevinden, is de overeenkomst formeel geldig wanneer zij voldoet aan de vormvereisten van het recht dat de overeenkomst beheerst of van het land waar de overeenkomst is gesloten. Volgens de verwijzende rechter leiden beide aanknopingspunten waarschijnlijk naar Pools recht. De Duitse rechter moet de feiten nog verder beoordelen. Zo moet nog duidelijk worden waar de overeenkomst precies tot stand kwam. Als BT de opdrachten vanuit Duitsland gaf terwijl de fotograaf in Polen zat, kan artikel 11 lid 2 Rome I relevant zijn. In dat geval kan ook Duits recht gelden, waardoor de mondelinge overeenkomst mogelijk toch formeel geldig is. Ook moet de rechter nagaan of het Poolse schriftelijkheidsvereiste geldt voor exclusieve licenties. En of IU zich als derde op de nietigheid van de overeenkomst mag beroepen. Daarnaast kan het nog van belang zijn dat de fotograaf de overdracht later mogelijk schriftelijk bevestigde. De advocaat-generaal stelt uiteindelijk voor om te antwoorden dat de Rome I-Verordening bepaalt aan welke vormvereisten een auteursrechtlicentie of auteursrechtoverdracht moet voldoen.

71.      However, that concern is not specific to contracts relating to copyright. It arises anytime national laws impose requirements as to form with respect to certain contracts or clauses. In that respect, I must observe that the EU legislature, well aware of the importance that national legislatures may attach to the requirements in question, chose to favour, under Article 11 of the Rome I Regulation, the formal validity of contracts over the strict application of those requirements, in order to ensure legal certainty for the parties, in line with the general objectives of the Rome I Regulation. (57)

72.      In the absence of any specific provision to the contrary, I fail to see why Article 11 of the Rome I Regulation, and the policy choice that it embodies, should be set aside with respect to contracts relating to intellectual property rights, through the artificial (re)characterisation of the requirements discussed in this Opinion as a ‘proprietary’ issue. Whether it would be desirable, as a matter of policy, for the formal requirements laid down in the lex loci protectionis always to apply under penalty of invalidity of the underlying contract is for the EU legislature to assess. Should it consider such an approach warranted, it could amend Article 11 accordingly, for example by introducing specific rules tailored to contracts relating to intellectual property rights. (58)

73.      In any event, the Rome I Regulation, in its current state, already incorporates mechanisms to accommodate those considerations. In particular, Article 9 of that regulation leaves some discretion to the court seised of a dispute to apply, notwithstanding the law(s) governing a contract under the normal rules of that regulation, the ‘overriding mandatory provisions (or lois de police) laid down in its own law (Article 9(2)) or in the law of the ‘country where the obligations arising out of the contract have to be or have been performed’ (Article 9(3)).

74.      Thus, to the extent that the requirements as to form laid down in the law governing the copyright are regarded by the country concerned as sufficiently ‘crucial’ to qualify as overriding mandatory provisions (‘loi de police’), (59) and provided that law coincides with (i) the law of the forum or (ii) the law of the country where the contractual obligations are to be performed, (60) those rules may be enforced (and a contract considered invalid on formal grounds), irrespective of the rules laid down in Article 11 of the Rome I Regulation. (61) That assessment, however, must necessarily be carried out on a case-by-case basis. (62)

75.      In the main proceedings, since the issue of formal validity of the exclusive contractual licence invoked by BT is ‘contractual’ in nature, the conflict-of-law rules laid down in the Rome I Regulation apply. Under Article 11 thereof, the underlying contracts may be formally invalid, as they do not comply with the requirements as to form laid down in Polish law. Accordingly, in the absence of a valid licence or assignment of copyright in her favour, BT may have no standing before the referring court, as IU submits. Nevertheless, that would be for that court to verify. (63)