Auteursrecht  

HvJ EU 12 november 2026, IEF 24016; IT 5648; IEFbe 4396; ECLI:EU:C:2026:971 (Austro-Mechana en AKM). Het Hof oordeelt dat aanbieders van onlinediensten voor het delen van content geen afzonderlijke toestemming voor reproductiehandelingen hoeven te verkrijgen wanneer deze technisch noodzakelijk zijn om door gebruikers geüploade beschermde werken aan het publiek mee te delen of beschikbaar te stellen. Aanleiding is een geschil tussen de Oostenrijkse collectieve beheerorganisaties Austro-Mechana en AKM en de Oostenrijkse toezichthouder op collectieve beheerorganisaties. Austro-Mechana beheert onder meer het reproductierecht, terwijl AKM het recht van mededeling aan het publiek en het recht van beschikbaarstelling beheert. Austro-Mechana verzocht de toezichthouder vast te stellen dat haar beheersbevoegdheid ook betrekking heeft op de digitale kopieën die op de servers van onlineplatforms worden gemaakt wanneer gebruikers beschermde content uploaden. De toezichthouder wees dit verzoek af, waarna de beheerorganisaties beroep instelden. De verwijzende Oostenrijkse rechter stelt prejudiciële vragen over de verhouding tussen het reproductierecht van artikel 2 Richtlijn 2001/29/EG en artikel 17 DSM-richtlijn (2019/790). Het Hof stelt vast dat de opslag van digitale kopieën op de servers van aanbieders van onlinediensten voor het delen van content een reproductiehandeling vormt in de zin van artikel 2 Richtlijn 2001/29/EG. De uitzondering voor tijdelijke reproductiehandelingen van artikel 5 lid 1 van die richtlijn is niet van toepassing wanneer deze kopieën langdurig of voor onbepaalde tijd worden opgeslagen, hetgeen de nationale rechter moet verifiëren. Volgens het Hof volgt echter uit de context en doelstelling van artikel 17 lid 1 DSM-richtlijn dat de toestemming die aanbieders moeten verkrijgen voor de mededeling aan het publiek of beschikbaarstelling van beschermde content ook de reproductiehandelingen omvat die technisch noodzakelijk zijn om deze handelingen mogelijk te maken. Voor dergelijke reproducties is daarom geen afzonderlijke toestemming van de rechthebbenden vereist.

HvJ EU Conclusie A-G Spielmann 12 november 2026, IEF 24015; IEFbe 4395; ECLI:EU:C:2026:974 (Stowarzyszenie Artystów Wykonawców SAWP). Advocaat-generaal Spielmann concludeert over de voorwaarden waaronder collectieve beheerorganisaties (CBO's) informatie kunnen verlangen van gebruikers van auteursrechtelijk en nabuurrechtelijk beschermde prestaties op grond van de Handhavingsrichtlijn (2004/48/EG) en de richtlijn collectief beheer (2014/26/EU). Aanleiding is een geschil tussen de Poolse collectieve beheerorganisatie Stowarzyszenie Artystów Wykonawców SAWP (SAWP) en kabeltelevisie-exploitant E., die audiovisuele werken heruitzendt. SAWP beheert naburige rechten van uitvoerende kunstenaars en verlangt informatie over de door E. heruitgezonden radio- en televisieprogramma's, de daarmee behaalde inkomsten en het aantal abonnees. Met deze informatie wil SAWP vaststellen of de door haar vertegenwoordigde uitvoerende kunstenaars aanspraak kunnen maken op schadevergoeding wegens inbreuk op hun naburige rechten of op wettelijke vergoedingen voor het gebruik van hun uitvoeringen. E. betwist dat dergelijke aanspraken bestaan en stelt dat de exploitatierechten op de uitvoeringen in de audiovisuele werken volgens het nationale recht aan de producenten toebehoren. De verwijzende Poolse rechter vraagt onder meer of een CBO informatie over mogelijk inbreukmakend gebruik kan verlangen zonder dat sprake is van een gerechtelijke procedure wegens IE-inbreuk. De advocaat-generaal overweegt dat artikel 8 lid 1 Handhavingsrichtlijn geen zelfstandig informatierecht biedt dat buiten een dergelijke procedure kan worden uitgeoefend. Een informatieverzoek kan weliswaar vóór, tijdens of na een inbreukprocedure worden ingediend, maar moet voldoende verband houden met een dergelijke procedure en gerechtvaardigd en redelijk zijn. Ook artikel 2 lid 1 Handhavingsrichtlijn staat volgens hem niet toe dat lidstaten een verdergaand nationaal informatierecht invoeren waarmee de procedurele waarborgen van artikel 8 worden omzeild. Een vrijwel onvoorwaardelijk recht op informatie zou kunnen leiden tot verkennende verzoeken (fishing expeditions) en afbreuk doen aan het evenwicht tussen de bescherming van IE-rechten en de belangen van gebruikers.

Hof Arnhem-Leeuwarden 13 oktober 2026, IEF 24010; zaaknr. 200.343.317 (Top-Line c.s. tegen SVHH). Het hof bekrachtigt het vonnis van de Rechtbank Gelderland van 20 maart 2024 [IEF 21979] in een geschil tussen meubelontwerper Simhon en meubelproducent Top-Line A/S enerzijds en SVHH Products B.V., handelend onder de naam EasySofa, anderzijds. Top-Line c.s. stellen dat de door SVHH geproduceerde en verhandelde Capoli-bank inbreuk maakt op het auteursrecht op de Michelin-bank. De rechtbank had geoordeeld dat de Michelin-bank auteursrechtelijk beschermd is, maar dat de Capoli-bank daarop geen inbreuk maakt en evenmin sprake is van slaafse nabootsing. Het hof laat in het midden of de Michelin-bank auteursrechtelijk beschermd is. Daarbij overweegt het hof dat de door Top-Line c.s. aangevoerde triviale vormgevingselementen, ook in combinatie met andere elementen, niet bijdragen aan de oorspronkelijkheid van de Michelin-bank. Of de overige aangevoerde elementen, afzonderlijk of gezamenlijk, auteursrechtelijke bescherming rechtvaardigen, laat het hof in het midden. Onder verwijzing naar het arrest Mio en Kontektra van het Hof van Justitie van 4 december 2025 overweegt het hof dat voor auteursrechtinbreuk vereist is dat oorspronkelijke creatieve elementen van het beschermde werk op herkenbare wijze zijn overgenomen in het beweerdelijk inbreukmakende voorwerp. Een overeenkomende algemene totaalindruk is daarbij niet relevant. Volgens het hof zijn de door Top-Line c.s. gestelde oorspronkelijke creatieve elementen niet op herkenbare wijze overgenomen in de Capoli-bank. Met name de positionering en bolligheid van de kussenelementen (padding) verschillen aanzienlijk. Waar de Michelin-bank wordt gekenmerkt door bolle, pofvormige elementen, heeft de Capoli-bank een strakkere, meer rechtlijnige vormgeving. Ook de vormgeving van de armleuningen verschilt. Het hof concludeert daarom dat er geen sprake is van auteursrechtinbreuk.

Rb. Den Haag 6 augustus 2025, IEF 24011; ECLI:NL:RBDHA:2025:14792 (Hikvision c.s. tegen Jaggs). De rechtbank oordeelt dat Jaggs Alarm B.V. (Jaggs), een wederverkoper van beveiligings- en videobewakingsproducten, inbreuk maakt op de merk- en handelsnaamrechten van Hikvision door het gebruik van de domeinnaam ‘hikvision-alarm-system.com’ en verschillende aanduidingen op haar website. Partijen zijn op 1 januari 2020 een handelsrelatie aangegaan in het kader van het Dealer Partner Program. Volgens Hikvision c.s. wekt Jaggs ten onrechte de indruk dat zij een officiële distributeur of partner is. Hoewel onduidelijk is of en gedurende welke periode Jaggs toestemming had voor het merkgebruik, stelt de rechtbank vast dat deze toestemming in ieder geval vanaf 13 oktober 2021 ontbrak. Onder verwijzing naar het arrest BMW/Deenik overweegt de rechtbank dat een wederverkoper merken mag gebruiken om de verkoop van originele producten aan te kondigen, mits daarmee niet de indruk wordt gewekt dat een commerciële band met de merkhouder bestaat. Of een dergelijke indruk wordt gewekt, moet worden beoordeeld aan de hand van alle relevante omstandigheden. Het enkele gebruik van het merk in een domeinnaam is daarvoor onvoldoende. In dit geval vormt ‘Hikvision’ het dominerende en onderscheidende bestanddeel van de domeinnaam. In combinatie met aanduidingen als ‘official Hikvision partner’ en ‘gespecialiseerde Hikvision verkoper’ op de website wordt ten onrechte de indruk gewekt dat Jaggs een commerciële relatie met Hikvision c.s. onderhoudt. Jaggs heeft onvoldoende duidelijk gemaakt dat zij een zelfstandige onderneming is. Hierdoor wordt afbreuk gedaan aan de herkomstfunctie van de merken en is sprake van merkinbreuk in de zin van artikel 9 lid 2 onder a en/of b UMVo en artikel 2.20 lid 2 onder a en/of b BVIE. Daarnaast kwalificeert het gebruik van de domeinnaam als handelsnaamgebruik, omdat Jaggs deze mede gebruikt als naam waaronder zij haar webwinkel exploiteert. Gelet op het verwarringsgevaar tussen de ondernemingen en over de herkomst van de aangeboden producten is eveneens sprake van inbreuk op de artikelen 5 en 5a Handelsnaamwet.

Foto: Monique Shaw

In para. 84-92 of his recent opinion in the Like Company case Advocate General Szpunar goes along with the narrative of the AI-industry that ‘memorisation’ is ‘a glitch’, ‘incidental’ and the result of ‘overfitting’. ‘Memorisation’ is the phenomenon that generative AI systems ‘store’ or ‘copy’ works, as they are able to ‘regurgitate’ large chunks of copyrighted works or almost identical copies of such works. According to the Advocate General this phenomenon is something ‘incidental’ that can be mitigated by ‘guardrails’ , and should therefore not be considered a copyright infringement for which the AI-system is liable, as long as the operator takes ‘appropriate measures that can be expected from a reasonably diligent operator in its situation’.

Rb. Rotterdam 28 oktober 2026, IEF 23994; IT 5634; ECLI:NL:RBROT:2026:15271 (DMARC ADVISOR B.V. tegen DMARCIAN, INC.) In deze zaak tussen DMARC Advisor (voorheen Dmarcian Europe B.V.) en Dmarcian, Inc. en [gedaagde] staat de vraag centraal of een Nederlandse procedure over intellectuele-eigendomsrechten op software kan worden hervat terwijl in de Verenigde Staten een samenhangende procedure loopt. De rechtbank Rotterdam heeft de Nederlandse procedure in een tussenvonnis van 20 december 2023 aangehouden, omdat in beide procedures grotendeels dezelfde geschilpunten aan de orde waren, waaronder de eigendom van de IE-rechten op software en de oorspronkelijkheid van de broncode. Daarmee wilde de rechtbank voorkomen dat twee mogelijk tegenstrijdige, in Nederland uitvoerbare uitspraken zouden ontstaan [IEF 22343]. DMARC Advisor verzoekt om hervatting van de procedure, omdat de omstandigheden inmiddels zijn gewijzigd. Zij wijst erop dat de Amerikaanse rechter de auteursrechtelijke vordering van Dmarcian, Inc. in een summary judgment van 1 mei 2024 definitief heeft afgewezen. Daarnaast is nog altijd onduidelijk wanneer de Amerikaanse procedure volledig zal worden afgerond. Dmarcian, Inc. verzet zich tegen hervatting en stelt dat de eigendom en oorspronkelijkheid van de broncode nog steeds onderwerp zijn van de Amerikaanse procedure, evenals mogelijke schendingen van bedrijfsgeheimen.

Rb. Midden-Nederland 4 november 2026, IEF 23993; zaaknr. C/16/616596 / KG ZA 26-522 (Loro Piana tegen ICON). In deze zaak tussen Loro Piana en SUJ B.V., handelend onder de naam ICON, staat de vraag centraal of de witte zool uit de 'white sole collection' van Loro Piana auteursrechtelijk wordt beschermd. Loro Piana stelt dat zij deze zool tussen 2002 en 2005 voor het eerst heeft gebruikt en dat ICON met de verkoop van schoenen onder de naam 'The Classic', die een vergelijkbare zool hebben, inbreuk maakt op haar auteursrecht. Loro Piana vordert daarom onder meer een verbod op de verkoop van deze schoenen. De voorzieningenrechter stelt voorop dat voor auteursrechtelijke bescherming vereist is dat het ontwerp het resultaat is van vrije en creatieve keuzes van de maker, waarmee diens persoonlijkheid tot uitdrukking komt. Daarbij verwijst de voorzieningenrechter naar het arrest Mio [IEF 23142]. Volgens de voorzieningenrechter is onvoldoende aannemelijk geworden dat de witte zool van Loro Piana aan deze vereisten voldoet.

HvJ EU Conlusie A-G Szpunar 3 november 2026, IEF 23984; IEFbe 4378; C-250/25 (Like Company tegen Google). Op 10 maart 2025 heeft de Hongaarse rechter vragen gesteld aan het HvJEU over het gebruik van perspublicaties door AI-bots [IEF 22771]. In deze zaak tussen de Hongaarse uitgever Like Company en Google staat de vraag centraal of het gebruik van nieuwsartikelen door AI-chatbots, zoals Google Gemini, inbreuk kan maken op het persuitgeversrecht van artikel 15 DSM-richtlijn. Like Company stelt dat Google zonder toestemming artikelen van haar nieuwswebsites heeft gebruikt voor het trainen van AI-modellen en voor het genereren van antwoorden op gebruikersvragen. De Hongaarse rechter heeft hierover vier prejudiciële vragen gesteld aan het Hof van Justitie. Advocaat-generaal Szpunar maakt in zijn conclusie onderscheid tussen het trainen van AI-modellen en het gebruik van nieuwsartikelen door chatbots via Retrieval-Augmented Generation (RAG). Volgens de A-G worden bij het trainen van AI-modellen reproducties van auteursrechtelijk beschermd materiaal gemaakt. Deze reproducties kunnen in beginsel onder de uitzondering voor tekst- en datamining van artikel 4 DSM-richtlijn vallen, mits aan de voorwaarden is voldaan en rechthebbenden het gebruik niet uitdrukkelijk hebben voorbehouden. De A-G adviseert het Hof echter om de prejudiciële vragen over AI-training niet-ontvankelijk te verklaren, omdat onvoldoende is aangetoond dat de artikelen van Like Company daadwerkelijk voor het trainen van Gemini zijn gebruikt. Bovendien valt AI-training volgens hem buiten het begrip onlinegebruik van perspublicaties in de zin van artikel 15 DSM-richtlijn.

Rb. Amsterdam 28 oktober 2026, IEF 23978; C/13/779258 / HA ZA 25-1744; ECLI:NL:RBAMS:2026:10914 ([eiser] tegen [gedaagde]). In deze zaak tussen [eiser] en [gedaagde] staat de vraag centraal of [gedaagde] inbreuk heeft gemaakt op de auteursrechten van [eiser] door foto's van kapselmodellen te blijven gebruiken na beëindiging van hun samenwerking. [eiser] exploiteerde sinds 2005 een kapsalon in Amsterdam, die [gedaagde] per 1 januari 2022 overnam. Tijdens hun samenwerking werden verschillende foto's van modellen en klanten gemaakt, die [gedaagde] gebruikte op haar website en sociale media. Op 20 december 2023 trok [eiser] de toestemming voor het gebruik van het beeldmateriaal per 1 januari 2024 in. Omdat verschillende foto's online bleven staan, vordert [eiser] € 91.125 aan schadevergoeding wegens auteursrechtinbreuk, bestaande uit misgelopen licentievergoedingen en verschillende opslagen.

Rb. Den Haag 28 oktober 2026, C/09/703640 / HA ZA 26-390 (Basil c.s. tegen BRN). In deze zaak tussen Basil B.V. en Invented Here B.V. (Basil c.s.) en de Italiaanse fietstassenproducent BRN staat de vraag centraal of een eerder in Italië aanhangig gemaakte procedure moet leiden tot aanhouding van de Nederlandse bodemprocedure. Basil c.s. brengt onder meer de fietstassen Miles, Soho en City Shopper op de markt. Invented Here is houdster van de Uniemodellen voor de Miles en de Soho, en Basil B.V. is als licentienemer bevoegd om tegen inbreuken op te treden. BRN verzocht het EUIPO beide modellen nietig te verklaren, maar de nietigheidsafdeling wees die verzoeken af: voor de Miles op 7 maart 2025 en voor de Soho op 12 december 2025. Bij kortgedingvonnis van 1 april 2025 verbood de voorzieningenrechter BRN de verhandeling van de BO 202 en de BO 204 wegens inbreuk op de Uniemodellen, en van de BO 205 wegens inbreuk op het auteursrecht op de City Shopper. Omdat BRN in Italië is gevestigd, bleef dat verbod beperkt tot Nederland. Nadat Basil c.s. BRN had gesommeerd de verkoop in de gehele Europese Unie te staken, startte BRN op 5 december 2025 in Italië een procedure. Daarin vordert zij een verklaring voor recht dat haar tassen geen inbreuk maken op de auteursrechten van Basil c.s. Op 17 december 2025 dagvaardde Basil c.s. BRN in een Nederlandse bodemprocedure. Op 8 mei 2026 stelde zij in Italië bovendien een reconventionele vordering in, onder meer tot een Uniemodelrechtelijk inbreukverbod voor de gehele Europese Unie.