Lidl maakt auteursrechtinbreuk op beschermde elementen van Birkenstock-sandalen

Rb. Gelderland 23 september 2026, IEF 23867; ECLI:NL:RBGEL:2026:7234 (Birkenstock c.s. tegen Lidl c.s.). Birkenstock beroept zich op auteursrechtelijke bescherming van het gemeenschappelijke ondergedeelte van haar sandalen en van de uppers van de modellen Madrid, Arizona, Florida, Boston en Gizeh. De rechtbank past daarbij het door het HvJ EU in Mio/Konektra [IEF 23142] verduidelijkte toetsingskader voor werken van toegepaste kunst toe. De rechter moet de concrete creatieve keuzes in de vormgeving identificeren; het enkele bestaan van ontwerpvrijheid of een esthetisch effect is onvoldoende. Van het ondergedeelte acht de rechtbank uitsluitend het hoogteverschil beschermd waardoor aan de achterzijde een wand wordt gevormd die naar de voorzijde in hoogte afloopt. De overige aangevoerde kenmerken zijn functioneel of technisch bepaald, dan wel onvoldoende creatief. Van de upper van de Madrid is alleen het verloop van een duidelijk zichtbare smallere strap van circa twee centimeter over een duidelijk zichtbare bredere band van circa vijf centimeter auteursrechtelijk beschermd. De uppers van de Arizona, Florida en Boston voldoen niet aan het oorspronkelijkheidsvereiste. Op de upper van de Gizeh kan Birkenstock evenmin auteursrecht inroepen: het daarop rustende auteursrecht is volgens de rechtbank op 21 december 1998 vervallen doordat na afloop van het toenmalige modelrecht geen tijdige instandhoudingsverklaring als bedoeld in de toen geldende BTMW is afgelegd.

Voor auteursrechtinbreuk is na Mio/Konektra beslissend of oorspronkelijke creatieve elementen van het beschermde werk zonder toestemming herkenbaar zijn overgenomen; een vergelijking van de algemene totaalindrukken is daarvoor niet doorslaggevend. De rechtbank oordeelt dat de beschermde wand van het ondergedeelte herkenbaar is overgenomen in de corresponderende Lidl-sandalen, zodat Lidl Nederland en producent/importeur R&N met alle vijf de sandalen inbreuk maken op dit auteursrecht. Bij de met de Madrid overeenkomende Lidl-sandaal is bovendien het beschermde verloop van de smallere strap over de bredere band herkenbaar overgenomen. Het subsidiaire beroep op slaafse nabootsing voor de uppers van Arizona, Florida, Boston en Gizeh wordt afgewezen, omdat Birkenstock onvoldoende heeft onderbouwd dat deze op de relevante peilmomenten een eigen gezicht op de markt hadden. De vorderingen tegen Lidl Stiftung worden afgewezen. Lidl Nederland en R&N krijgen voor Nederland een stakingsbevel, versterkt met een dwangsom van € 5.000 per dag tot maximaal € 250.000, en moeten informatie verstrekken over de inbreukmakende sandalen. Zij zijn daarnaast hoofdelijk aansprakelijk voor de door de auteursrechtinbreuk veroorzaakte schade, nader op te maken bij staat. De gevorderde verklaring voor recht wordt wegens gebrek aan voldoende belang afgewezen.

6.54.

De rechtbank heeft hiervoor geoordeeld dat auteursrechtelijk beschermd is het gebruikte hoogteverschil waardoor aan de achterzijde van het ondergedeelte een ‘wand’ is gevormd die naar de voorzijde in hoogte afloopt. Met Birkenstock c.s. is de rechtbank van oordeel dat ook het ondergedeelte van de sandalen van Lidl c.s. bestaat uit een ‘wand’, waarin een zeker hoogteverschil aanwezig is. Hoewel het ondergedeelte van de sandalen van Lidl c.s. als geheel wat platter is in vergelijking tot het ondergedeelte dat wordt gebruikt in de sandalen van Birkenstock c.s., moet worden geconstateerd dat zij verhoudingsgewijs eenzelfde soort verloop kent. Dat verloop wordt gekenmerkt door een hogere achterkant die met een duidelijk zichtbare golf afloopt naar een plattere voorkant. De rechtbank is van oordeel dat sprake is van een herkenbare overname van de auteursrechtelijk beschermde ‘wand’ van het ondergedeelte. Niet gesteld of gebleken is dat Birkenstock c.s. daarvoor toestemming heeft verleend. Dit leidt ertoe dat Lidl Nederland en R&N inbreuk maken op het auteursrecht van Birkenstock c.s. dat rust op dat element van het ondergedeelte.

6.55.

Lidl c.s. hebben er ten aanzien van de Boston sandaal nog expliciet op gewezen dat het ondergedeelte bij deze sandaal minder goed zichtbaar is, omdat het grotendeels wordt afgedekt door de upper van de Boston. De rechtbank is echter van oordeel dat ook bij de door Lidl c.s. op de markt gebrachte sandaal, die overeenstemmende kenmerken vertoond met de door Birkenstock c.s. ontworpen Boston sandaal, het ondergedeelte herkenbaar is overgenomen, zodat ook met deze sandaal inbreuk wordt gemaakt. Daarvoor wordt verwezen naar de onderstaande foto die is gemaakt door de griffier. Het verloop dat wordt gekenmerkt door een hogere achterkant die met een duidelijk zichtbare golf afloopt naar een plattere voorkant is onmiskenbaar zichtbaar.

Dit leidt ertoe dat Lidl c.s. inbreuk maken op het ondergedeelte van alle vijf de sandalen van Birkenstock c.s.

De (upper van model) Madrid

6.56.

Als auteursrechtelijk beschermd element van de Madrid heeft de rechtbank aangemerkt: het verloop van de duidelijk zichtbare smallere strap van circa twee centimeter breed, over een duidelijk zichtbare bredere band van circa vijf centimeter.

De rechtbank is van oordeel dat ook hier, in tegenstelling tot hetgeen door Lidl c.s. is bepleit, sprake is van overname, zonder toestemming van Birkenstock c.s., op herkenbare wijze. Gewezen wordt op onderstaande foto’s die zijn gemaakt door de griffier. Op de linkerfoto is zichtbaar de Madrid van Birkenstock c.s. en op de rechterfoto is zichtbaar de gelijkende sandaal van Lidl c.s.

Lidl c.s. hebben nog gewezen op de omstandigheid dat de bovenliggende strap die zij gebruiken ruim één centimeter breder is dan de door Birkenstock c.s. gebruikte strap. Dat is een verschil, echter dat doet niets af aan de omstandigheid dat dit een herkenbare overname betreft. Met dit oordeel is gegeven dat Lidl Nederland en R&N inbreuk maken op het auteursrecht van Birkenstock c.s. op de (upper van model) Madrid.