HvJ EU: geen afzonderlijke toestemming vereist voor technisch noodzakelijke reproducties bij het delen van beschermde content op onlineplatforms

HvJ EU 12 november 2026, IEF 24016; IT 5648; IEFbe 4396; ECLI:EU:C:2026:971 (Austro-Mechana en AKM). Het Hof oordeelt dat aanbieders van onlinediensten voor het delen van content geen afzonderlijke toestemming voor reproductiehandelingen hoeven te verkrijgen wanneer deze technisch noodzakelijk zijn om door gebruikers geüploade beschermde werken aan het publiek mee te delen of beschikbaar te stellen. Aanleiding is een geschil tussen de Oostenrijkse collectieve beheerorganisaties Austro-Mechana en AKM en de Oostenrijkse toezichthouder op collectieve beheerorganisaties. Austro-Mechana beheert onder meer het reproductierecht, terwijl AKM het recht van mededeling aan het publiek en het recht van beschikbaarstelling beheert. Austro-Mechana verzocht de toezichthouder vast te stellen dat haar beheersbevoegdheid ook betrekking heeft op de digitale kopieën die op de servers van onlineplatforms worden gemaakt wanneer gebruikers beschermde content uploaden. De toezichthouder wees dit verzoek af, waarna de beheerorganisaties beroep instelden. De verwijzende Oostenrijkse rechter stelt prejudiciële vragen over de verhouding tussen het reproductierecht van artikel 2 Richtlijn 2001/29/EG en artikel 17 DSM-richtlijn (2019/790). Het Hof stelt vast dat de opslag van digitale kopieën op de servers van aanbieders van onlinediensten voor het delen van content een reproductiehandeling vormt in de zin van artikel 2 Richtlijn 2001/29/EG. De uitzondering voor tijdelijke reproductiehandelingen van artikel 5 lid 1 van die richtlijn is niet van toepassing wanneer deze kopieën langdurig of voor onbepaalde tijd worden opgeslagen, hetgeen de nationale rechter moet verifiëren. Volgens het Hof volgt echter uit de context en doelstelling van artikel 17 lid 1 DSM-richtlijn dat de toestemming die aanbieders moeten verkrijgen voor de mededeling aan het publiek of beschikbaarstelling van beschermde content ook de reproductiehandelingen omvat die technisch noodzakelijk zijn om deze handelingen mogelijk te maken. Voor dergelijke reproducties is daarom geen afzonderlijke toestemming van de rechthebbenden vereist.

Het Hof overweegt dat artikel 17 DSM-richtlijn een specifiek en samenhangend aansprakelijkheidsregime voor aanbieders van onlinediensten voor het delen van content bevat. Wanneer aanbieders voor de technisch noodzakelijke reproducties afzonderlijke toestemming zouden moeten verkrijgen, zouden verschillende aansprakelijkheidsregimes naast elkaar kunnen gelden voor één technisch proces. Dit zou de rechtszekerheid ondermijnen en afbreuk doen aan het evenwicht tussen de belangen van rechthebbenden, aanbieders en gebruikers. Ook het uploaden van beschermde content door gebruikers leidt volgens het Hof tot reproductiehandelingen in de zin van artikel 2 Richtlijn 2001/29/EG. Artikel 17 lid 2 DSM-richtlijn moet echter aldus worden uitgelegd dat gebruikers voor de technisch noodzakelijke reproducties geen afzonderlijke toestemming hoeven te verkrijgen. Deze handelingen vallen onder de toestemming die de aanbieder op grond van artikel 17 lid 1 moet verkrijgen, voor zover het gaat om gebruikers die niet op commerciële basis handelen of wier activiteiten geen aanzienlijke inkomsten genereren. Het Hof benadrukt dat deze uitleg mede bijdraagt aan de bescherming van de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van kunsten van gebruikers. Daartegenover staat dat aanbieders toestemming van de rechthebbenden moeten verkrijgen en, bij het ontbreken daarvan, onderworpen zijn aan het specifieke aansprakelijkheidsregime van artikel 17 DSM-richtlijn. Omdat voor de technisch noodzakelijke reproducties geen afzonderlijke toestemming is vereist, acht het Hof het niet nodig de overige prejudiciële vragen te beantwoorden. Daarmee blijft onder meer de vraag onbeantwoord of het reproductierecht en het recht van mededeling aan het publiek afzonderlijk door verschillende collectieve beheerorganisaties mogen worden beheerd.

Het Hof (Tweede kamer) verklaart voor recht:

1) Artikel 17, lid 1, van richtlijn (EU) 2019/790 van het Europees Parlement en de Raad van 17 april 2019 inzake auteursrechten en naburige rechten in de digitale eengemaakte markt en tot wijziging van richtlijnen 96/9/EG en 2001/29/EG

moet aldus worden uitgelegd dat:

de opslag door een aanbieder van een onlinedienst voor het delen van content in de zin van artikel 2, punt 6, van richtlijn 2019/790 van door zijn gebruikers geüploade werken en andere beschermde materialen, welke opslag technisch noodzakelijk is om de mededeling ervan aan het publiek of de beschikbaarstelling ervan voor het publiek mogelijk te maken, een reproductiehandeling vormt in de zin van artikel 2 van richtlijn 2001/29/EG van het Europees Parlement en de Raad van 22 mei 2001 betreffende de harmonisatie van bepaalde aspecten van het auteursrecht en de naburige rechten in de informatiemaatschappij, die de aanbieder zelf verricht of die aan hem kan worden toegerekend en waarvoor hij geen afzonderlijke toestemming hoeft te verkrijgen naast de toestemming die hij moet verkrijgen van de in artikel 3, leden 1 en 2, van laatstgenoemde richtlijn bedoelde rechthebbenden.

2) Artikel 17, lid 2, van richtlijn 2019/790 moet aldus worden uitgelegd dat:

het uploaden door gebruikers van onlinediensten voor het delen van content van auteursrechtelijk beschermde werken en andere beschermde materialen naar de servers van een aanbieder van dergelijke diensten in de zin van artikel 2, punt 6, van deze richtlijn, met het oog op de opslag ervan op die servers, welke opslag technisch noodzakelijk is om de mededeling van die werken of materialen aan het publiek of de beschikbaarstelling ervan voor het publiek mogelijk te maken, een reproductiehandeling vormt in de zin van artikel 2 van richtlijn 2001/29, waarvoor de gebruikers geen toestemming hoeven te verkrijgen van de in die bepaling bedoelde rechthebbenden. Een dergelijke handeling moet worden geacht te vallen onder de toestemming die de aanbieders op grond van artikel 17, lid 1, van richtlijn 2019/790 moeten verkrijgen van de in artikel 3, leden 1 en 2, van richtlijn 2001/29 bedoelde rechthebbenden.