Naburige rechten  

IEF 24016

HvJ EU: geen afzonderlijke toestemming vereist voor technisch noodzakelijke reproducties bij het delen van beschermde content op onlineplatforms

HvJ EU 12 nov 2026, IEF 24016; ECLI:EU:C:2026:971 (Austro-Mechana en AKM), https://ie-forum.nl/artikelen/hvj-eu-geen-afzonderlijke-toestemming-vereist-voor-technisch-noodzakelijke-reproducties-bij-het-delen-van-beschermde-content-op-onlineplatforms

HvJ EU 12 november 2026, IEF 24016; IT 5648; IEFbe 4396; ECLI:EU:C:2026:971 (Austro-Mechana en AKM). Het Hof oordeelt dat aanbieders van onlinediensten voor het delen van content geen afzonderlijke toestemming voor reproductiehandelingen hoeven te verkrijgen wanneer deze technisch noodzakelijk zijn om door gebruikers geüploade beschermde werken aan het publiek mee te delen of beschikbaar te stellen. Aanleiding is een geschil tussen de Oostenrijkse collectieve beheerorganisaties Austro-Mechana en AKM en de Oostenrijkse toezichthouder op collectieve beheerorganisaties. Austro-Mechana beheert onder meer het reproductierecht, terwijl AKM het recht van mededeling aan het publiek en het recht van beschikbaarstelling beheert. Austro-Mechana verzocht de toezichthouder vast te stellen dat haar beheersbevoegdheid ook betrekking heeft op de digitale kopieën die op de servers van onlineplatforms worden gemaakt wanneer gebruikers beschermde content uploaden. De toezichthouder wees dit verzoek af, waarna de beheerorganisaties beroep instelden. De verwijzende Oostenrijkse rechter stelt prejudiciële vragen over de verhouding tussen het reproductierecht van artikel 2 Richtlijn 2001/29/EG en artikel 17 DSM-richtlijn (2019/790). Het Hof stelt vast dat de opslag van digitale kopieën op de servers van aanbieders van onlinediensten voor het delen van content een reproductiehandeling vormt in de zin van artikel 2 Richtlijn 2001/29/EG. De uitzondering voor tijdelijke reproductiehandelingen van artikel 5 lid 1 van die richtlijn is niet van toepassing wanneer deze kopieën langdurig of voor onbepaalde tijd worden opgeslagen, hetgeen de nationale rechter moet verifiëren. Volgens het Hof volgt echter uit de context en doelstelling van artikel 17 lid 1 DSM-richtlijn dat de toestemming die aanbieders moeten verkrijgen voor de mededeling aan het publiek of beschikbaarstelling van beschermde content ook de reproductiehandelingen omvat die technisch noodzakelijk zijn om deze handelingen mogelijk te maken. Voor dergelijke reproducties is daarom geen afzonderlijke toestemming van de rechthebbenden vereist.

IEF 24015

A-G Spielmann: informatieverzoeken van collectieve beheerorganisaties bij IE-inbreuken en rechteninkomsten aan voorwaarden gebonden

HvJ EU 12 nov 2026, IEF 24015; ECLI:EU:C:2026:974 (Stowarzyszenie Artystów Wykonawców SAWP), https://ie-forum.nl/artikelen/a-g-spielmann-informatieverzoeken-van-collectieve-beheerorganisaties-bij-ie-inbreuken-en-rechteninkomsten-aan-voorwaarden-gebonden

HvJ EU Conclusie A-G Spielmann 12 november 2026, IEF 24015; IEFbe 4395; ECLI:EU:C:2026:974 (Stowarzyszenie Artystów Wykonawców SAWP). Advocaat-generaal Spielmann concludeert over de voorwaarden waaronder collectieve beheerorganisaties (CBO's) informatie kunnen verlangen van gebruikers van auteursrechtelijk en nabuurrechtelijk beschermde prestaties op grond van de Handhavingsrichtlijn (2004/48/EG) en de richtlijn collectief beheer (2014/26/EU). Aanleiding is een geschil tussen de Poolse collectieve beheerorganisatie Stowarzyszenie Artystów Wykonawców SAWP (SAWP) en kabeltelevisie-exploitant E., die audiovisuele werken heruitzendt. SAWP beheert naburige rechten van uitvoerende kunstenaars en verlangt informatie over de door E. heruitgezonden radio- en televisieprogramma's, de daarmee behaalde inkomsten en het aantal abonnees. Met deze informatie wil SAWP vaststellen of de door haar vertegenwoordigde uitvoerende kunstenaars aanspraak kunnen maken op schadevergoeding wegens inbreuk op hun naburige rechten of op wettelijke vergoedingen voor het gebruik van hun uitvoeringen. E. betwist dat dergelijke aanspraken bestaan en stelt dat de exploitatierechten op de uitvoeringen in de audiovisuele werken volgens het nationale recht aan de producenten toebehoren. De verwijzende Poolse rechter vraagt onder meer of een CBO informatie over mogelijk inbreukmakend gebruik kan verlangen zonder dat sprake is van een gerechtelijke procedure wegens IE-inbreuk. De advocaat-generaal overweegt dat artikel 8 lid 1 Handhavingsrichtlijn geen zelfstandig informatierecht biedt dat buiten een dergelijke procedure kan worden uitgeoefend. Een informatieverzoek kan weliswaar vóór, tijdens of na een inbreukprocedure worden ingediend, maar moet voldoende verband houden met een dergelijke procedure en gerechtvaardigd en redelijk zijn. Ook artikel 2 lid 1 Handhavingsrichtlijn staat volgens hem niet toe dat lidstaten een verdergaand nationaal informatierecht invoeren waarmee de procedurele waarborgen van artikel 8 worden omzeild. Een vrijwel onvoorwaardelijk recht op informatie zou kunnen leiden tot verkennende verzoeken (fishing expeditions) en afbreuk doen aan het evenwicht tussen de bescherming van IE-rechten en de belangen van gebruikers.

IEF 24013

Aanspraak op naburige rechten op muziekcatalogus onvoldoende onderbouwd; beschuldigingen van fraude en oplichting onrechtmatig

Rechtbank Amsterdam 23 jul 2026, IEF 24013; ECLI:NL:RBAMS:2025:11560 ([eiser 1] tegen [gedaagde]), https://ie-forum.nl/artikelen/aanspraak-op-naburige-rechten-op-muziekcatalogus-onvoldoende-onderbouwd-beschuldigingen-van-fraude-en-oplichting-onrechtmatig

Rb. Amsterdam 23 juli 2025, IEF 24013; ECLI:NL:RBAMS:2025:11560 ([eiser 1] tegen [gedaagde]). De rechtbank oordeelt in twee samenhangende verzetprocedures over de naburige rechten op de muziekcatalogus van een Noorse zangeres en over beschuldigingen van fraude en oplichting binnen de muziekindustrie. In zaak A stelt een muziekexploitatiemaatschappij ([eiser 1]) dat een voormalig producent van de zangeres ([gedaagde]) sinds 2018 zonder toestemming inbreuk maakt op haar naburige rechten door de muziekcatalogus via onder meer YouTube en Spotify te exploiteren. Ook verwijt zij hem dat hij tegenover derden betwist dat de rechten bij haar berusten. Volgens de maatschappij zijn de rechten via verschillende overeenkomsten uiteindelijk aan haar overgedragen. De producent betwist echter de rechtsgeldigheid van deze overdrachten. De rechtbank stelt voorop dat op grond van artikel 9 Wet op de naburige rechten voor de overdracht van deze rechten een daartoe bestemde akte vereist is. De maatschappij moet daarom aantonen dat de rechten via een rechtsgeldige keten van overdrachten (chain of title) bij haar terecht zijn gekomen. De producent heeft gemotiveerd betwist dat Target Music Group (TMG) de rechten in september 2009 rechtsgeldig aan de rechtsvoorgangers van de maatschappij heeft overgedragen. Hij wijst onder meer op aanwijzingen dat een andere onderneming eerder 50% van de rechten had verkregen, het bestaan van twee versies van de overdrachtsovereenkomst, vragen over de authenticiteit van handtekeningen en de voortgezette exploitatie door TMG na de gestelde overdracht. De maatschappij heeft deze bezwaren onvoldoende weerlegd. Volgens de rechtbank bestaan daardoor ernstige vragen over de authenticiteit van de akte van 28 september 2009 en de rechtsgeldigheid van de gestelde overdracht. Omdat deze schakel in de rechtenketen onvoldoende is onderbouwd, is niet komen vast te staan dat de maatschappij rechthebbende is op de naburige rechten. De rechtbank vernietigt het eerdere verstekvonnis en wijst alle vorderingen in zaak A af, waaronder de gevorderde exploitatie- en uitlatingenverboden en schadevergoeding. De maatschappij wordt veroordeeld tot betaling van € 14.455,22 aan proceskosten op grond van artikel 1019h Rv.

IEF 23980

 Uitspraak ingezonden door Maarten Russchen, Coda Advocaten.

Beschuldigingen over exploitatie van muziekrechten niet onrechtmatig vanwege zakelijke context en feitelijke onderbouwing

Hof Amsterdam 20 okt 2026, IEF 23980; ECLI:NL:GHAMS:2026:3034 ([appellant] tegen [geïntimeerden]), https://ie-forum.nl/artikelen/beschuldigingen-over-exploitatie-van-muziekrechten-niet-onrechtmatig-vanwege-zakelijke-context-en-feitelijke-onderbouwing

Hof Amsterdam 20 oktober 2026, IEF 23980; IT 5623; ECLI:NL:GHAMS:2026:3034 ([appellant] tegen [geïntimeerden]) In deze zaak tussen [appellant] en [geïntimeerden] staat de vraag centraal of [appellant] onrechtmatig heeft gehandeld door in e-mails aan onder meer muziekdistributeurs, advocaten en zakelijke relaties beschuldigingen te uiten over de exploitatie van muziekrechten. Partijen zijn verwikkeld in een langdurig geschil over de rechten op een muziekcatalogus. [appellant] stelt dat [geïntimeerden] muziekwerken exploiteren zonder over de benodigde rechten te beschikken en beschuldigt hen onder meer van fraude, oplichting en belastingontduiking. De rechtbank oordeelde dat de uitlatingen onrechtmatig waren [IEF 22875].

IEF 23961

Rb. Amsterdam: misgelopen streaminginkomsten onvoldoende voor voorlopige voorziening

Rechtbank Amsterdam 16 sep 2026, IEF 23961; ECLI:NL:RBAMS:2026:10286 ([eisers] tegen Rightsify c.s.), https://ie-forum.nl/artikelen/rb-amsterdam-misgelopen-streaminginkomsten-onvoldoende-voor-voorlopige-voorziening

Rb. Amsterdam 16 september 2026, IEF 23961; ECLI:NL:RBAMS:2026:10286 ([eisers] tegen Rightsify c.s.). In deze zaak staat een geschil centraal over de rechten op met muzieksoftware geproduceerde nummers. De zaak betreft een muzikant die sinds 2016 meer dan 14.500 nummers heeft gemaakt met het programma Band-in-a-Box en deze onder meer via Spotify heeft verspreid. Rightsify heeft zich bij de Amerikaanse collectieve beheersorganisatie Mechanical Licensing Collective (MLC) als rechthebbende op een aantal van deze nummers laten registreren, waardoor dubbele registraties ontstonden en de uitbetaling van vergoedingen werd opgeschort. Ook heeft Spotify op verzoek van Rightsify nummers offline gehaald. De muzikant en zijn vennootschap stellen dat Rightsify ten onrechte aanspraak maakt op hun muziek en daarmee inbreuk maakt op hun naburige rechten en persoonlijkheidsrechten. In afwachting van de bodemprocedure vorderen zij op grond van artikel 223 Rv onder meer dat Rightsify de notice-and-takedownclaims herroept, verdere claims staakt en rectificaties verstuurt.

IEF 23954

HvJEU: CBO's mogen auteursrechtelijke vergoedingen niet gebruiken ten behoeve van niet-rechthebbenden

HvJ EU 22 okt 2026, IEF 23954; ECLI:EU:C:2026:892 (VG Wort tegen TL), https://ie-forum.nl/artikelen/hvjeu-cbo-s-mogen-auteursrechtelijke-vergoedingen-niet-gebruiken-ten-behoeve-van-niet-rechthebbenden

HvJ EU 22 oktober 2026, IEF 23954; IEFbe 4363; ECLI:EU:C:2026:892; C-840/24 (VG Wort/TL). Het Hof van Justitie heeft geoordeeld dat collectieve beheersorganisaties (CBO's) inkomsten uit auteursrechten mogen gebruiken voor de financiering van sociale, culturele en educatieve voorzieningen, mits deze uitsluitend ten goede komen aan rechthebbenden. Voor niet-verdeelbare bedragen geldt een uitzondering: deze mogen onder bepaalde voorwaarden ook worden ingezet ten behoeve van personen die geen rechthebbenden zijn. De zaak draait om de Duitse collectieve beheersorganisatie VG Wort, die een deel van de geïnde auteursrechtelijke vergoedingen, waaronder thuiskopie- en uitleenvergoedingen, gebruikte voor de financiering van het Förderungsfonds Wissenschaft (FFW). Dit fonds ondersteunt wetenschap en onderzoek, onder meer door bij te dragen aan de publicatie van wetenschappelijke werken. Twee auteurs maakten bezwaar tegen deze financiering, omdat de middelen ook ten goede konden komen aan personen die geen auteursrechthebbenden waren. Het Bundesgerichtshof stelde prejudiciële vragen over de verenigbaarheid van deze financiering met Richtlijn 2014/26/EU betreffende het collectieve beheer van auteursrechten en naburige rechten.

IEF 23951

Geen inzage in concrete SVOD-tarieven Buma/Stemra, wel geanonimiseerde criteria via registeraccountant

Hof Amsterdam 13 okt 2026, IEF 23951; ECLI:NL:GHAMS:2026:3006 (Disney tegen Buma/Stemra), https://ie-forum.nl/artikelen/geen-inzage-in-concrete-svod-tarieven-buma-stemra-wel-geanonimiseerde-criteria-via-registeraccountant

Hof Amsterdam 13 oktober 2026, IEF 23951; ECLI:NL:GHAMS:2026:3006 (Disney tegen [geïntimeerde 2] / [geïntimeerde 1]). In deze zaak beslist het hof op het verzoek van Disney om op grond van artikel 843a (oud) Rv inzage te krijgen in licentieovereenkomsten en tariefgegevens van Buma/Stemra. Disney heeft deze gegevens opgevraagd ten aanzien van andere aanbieders van *subscription video on demand* (SVOD) op de Nederlandse markt om te kunnen controleren of Buma/Stemra bij het bepalen van de licentietarieven voor muziekauteursrechten de gelijkebehandelingsplicht van artikel 21 van de Wet toezicht en geschillenbeslechting collectieve beheersorganisaties (WTCBO) heeft nageleefd. In eerdere tussenbeschikkingen had het hof al geoordeeld dat het verzoek van Disney voor een klein deel toewijsbaar is [IEF 23678]. Disney heeft namelijk een rechtmatig belang bij kennisname van de gehanteerde criteria, factoren en omstandigheden bij het bepalen van de tarieven, evenals de redenen voor eventuele kortingen of afslagen. Disney heeft echter geen recht op inzicht in concrete tarieven of de specifieke voorwaarden per individuele concurrent. In de onderhavige beschikking maakt het hof de groep vergelijkbare marktpartijen concreet en stelt het de exacte wijze van inzage vast. Disney stelde dat de inzage betrekking zou moeten hebben op zeventien SVOD-aanbieders. Het hof oordeelt echter dat de relevante groep aanbieders voldoende homogeen moet zijn. Partijen die SVOD-diensten uitsluitend aanbieden als onderdeel van een breder pakket (zoals in combinatie met lineaire televisie of shopping-diensten) zijn onvoldoende vergelijkbaar met zuivere SVOD-diensten zoals Disney+. Na uitsluiting van deze vijf zogeheten bundelaanbieders resteert een groep van elf relevante SVOD-aanbieders waarop het bevel betrekking heeft. Gegevens over lopende onderhandelingen en aanbieders die geen licentieovereenkomst hadden op of na 1 december 2018 vallen buiten de reikwijdte van de inzage.

IEF 23943

Uitspraak ingezonden door Dirk Visser en Paul Kreijger, Visser Schaap & Kreijger. 

Hof Amsterdam: HowardsHome maakt met nieuwssignaleringsdienst inbreuk op auteursrecht en persuitgeversrecht

Hof Amsterdam 20 okt 2026, IEF 23943; 200.350.773/01; ECLI:NL:GHAMS:2026:2977 (de Uitgevers tegen HowardsHome), https://ie-forum.nl/artikelen/hof-amsterdam-howardshome-maakt-met-nieuwssignaleringsdienst-inbreuk-op-auteursrecht-en-persuitgeversrecht

Hof Amsterdam 20 oktober 2026, IEF 23943; zaaknr. 200.350.773/01; ECLI:NL:GHAMS:2026:2977 (de Uitgevers tegen HowardsHome). DPG Media, Mediahuis Nederland en Mediahuis NRC (hierna: de uitgevers) hebben hoger beroep ingesteld tegen een vonnis van de Rechtbank Amsterdam [IEF 22332], waarin hun vorderingen wegens inbreuk op het auteursrecht, databankenrecht en persuitgeversrecht waren afgewezen. De zaak betreft de commerciële nieuwssignaleringsdienst van Knowledge Exchange B.V., handelend onder de naam HowardsHome. Deze dienst verzamelde informatie uit onder meer openbaar beschikbare RSS-feeds van de uitgevers en bood klanten tegen betaling signaleringen aan met hyperlinks, nieuwskoppen, tekstfragmenten en, indien beschikbaar, verkleinde afbeeldingen (thumbnails). Het Gerechtshof Amsterdam oordeelt dat het overgrote merendeel van de gebruikte perspublicaties auteursrechtelijk beschermd is en dat de uitgevers gerechtigd zijn de daarop rustende auteursrechten uit te oefenen of in te roepen. Door beschermde teksten en afbeeldingen te verveelvoudigen en openbaar te maken, heeft HowardsHome inbreuk gemaakt op het auteursrecht. Het beroep op de uitzondering voor tijdelijke reproducties (artikel 13a Aw) slaagt niet, omdat de reproducties zelfstandige economische waarde hadden en de kern van de commerciële dienstverlening vormden. Ook de beroepen op de nieuwsexceptie (artikel 15 Aw), de rapportage-exceptie (artikel 16a Aw) en het citaatrecht (artikel 15a Aw) worden verworpen. Voor een geslaagd beroep op het citaatrecht is onder meer vereist dat een rechtstreeks en nauw verband bestaat tussen het geciteerde werk en de eigen beschouwingen van de gebruiker. HowardsHome voegde echter geen eigen beschouwingen toe en gebruikte de fragmenten als onderdeel van haar commerciële product. Bovendien werd niet voldaan aan de eis dat het citeren naar billijkheid geschiedt en door het bijzondere doel wordt gerechtvaardigd. Ook de tekst- en dataminingexceptie (artikel 15o Aw) biedt geen bescherming, omdat deze uitsluitend betrekking heeft op reproducties en niet op openbaarmakingen. Daarnaast kwalificeren de werkzaamheden van HowardsHome volgens het hof niet als tekst- en datamining in de zin van artikel 25a lid 3 Aw.

IEF 23938

Buma en Sena onderbouwen onvoldoende dat winkelier beschermde muziek openbaar heeft gemaakt

Rechtbank Amsterdam 10 sep 2026, IEF 23938; ECLI:NL:RBAMS:2026:9973 (Buma en Sena tegen WB), https://ie-forum.nl/artikelen/buma-en-sena-onderbouwen-onvoldoende-dat-winkelier-beschermde-muziek-openbaar-heeft-gemaakt

Rb. Amsterdam 10 september 2026, IEF 23938; ECLI:NL:RBAMS:2026:9973 (Buma en Sena tegen WB). Buma en Sena stellen dat White and Black (WB), exploitant van een winkel in een overdekte winkelpromenade, zonder toestemming auteursrechtelijk en nabuurrechtelijk beschermd muziekrepertoire openbaar heeft gemaakt. Tijdens een controlebezoek op 31 juli 2025 constateerde een inspecteur dat in de winkel muziek hoorbaar was. Volgens zijn rapport werd de muziek via een streamingdienst afgespeeld. Omdat WB de daaropvolgende factuur onbetaald liet, vorderen Buma en Sena schadevergoeding ter hoogte van de verschuldigd geachte licentievergoedingen, namelijk € 1.171 aan Buma en € 176,29 aan Sena. Daarnaast vorderen zij een verbod op verdere openbaarmaking zonder licentie. WB betwist dat zij beschermde muziek openbaar heeft gemaakt en voert aan dat de hoorbare muziek afkomstig was van een luidspreker achter de nooduitgang, in een gemeenschappelijke ruimte van het winkelcentrum. Ter onderbouwing overlegt WB een verklaring van de beheerder van het winkelcentrum, waaruit blijkt dat de muziek afkomstig is van de alarm- en ontruimingsinstallatie en dat het winkelcentrum zelf vergoedingen aan Buma en Sena betaalt.

IEF 23797

BGH bevestigt pastiche-exceptie voor sample uit ‘Metall auf Metall’

Duitse Gerechten 3 sep 2026, IEF 23797; https://ie-forum.nl/artikelen/bgh-bevestigt-pastiche-exceptie-voor-sample-uit-metall-auf-metall

Bundesgerichtshof 3 september 2026, IEF 23797; IEFbe 4290; I ZR 74/22 (Metall auf Metall VI). In deze zaak tussen Kraftwerk c.s. en Pelham c.s. staat de vraag centraal of het gebruik van een twee seconden durende ritmische sequentie uit het nummer Metall auf Metall door middel van sampling kan worden aangemerkt als een toegestane pastiche. De sample werd gebruikt in het nummer Nur mir van Sabrina Setlur en daarin voortdurend herhaald. De zaak kent een lange voorgeschiedenis. Nadat het Bundesgerichtshof eerder prejudiciële vragen had gesteld over de rechten van fonogrammenproducenten [IEF 18613], legde het in 2023 opnieuw vragen voor aan het Hof van Justitie [IEF 21672], ditmaal over de uitleg van het begrip ‘pastiche’ in artikel 5 lid 3 onder k van Richtlijn 2001/29/EG. Het Hof beantwoordde die vragen op 14 april 2026 [IEF 23472]. Het Bundesgerichtshof oordeelt nu dat de overname van de ritmische sequentie weliswaar een ingreep vormt in de reproductierechten van de fonogrammenproducenten en uitvoerende kunstenaars en in de reproductie- en distributierechten van de auteur, maar dat het gebruik vanaf 7 juni 2021 onder de Duitse pastiche-exceptie van § 51a UrhG valt.