Geertrui van Overwalle
De Universiteit van Tilburg heeft prof. Geertrui van Overwalle (1958, Ukkel, België) benoemd tot hoogleraar Octrooirecht en nieuwe technologieën. Vanaf 1 oktober 2008 zal zij het Tilburg Institute for Law, Technology and Society (TILT) komen versterken voor een dag per week. Daarnaast is ze werkzaam aan de K.U. Leuven en de K.U. Brussel.
Het onderzoek van Van Overwalle is erop gericht de wetgeving, rechtspraak en rechtsleer in beeld te brengen wat betreft octrooibescherming voor nieuwe technologieën. Ook onderzoekt ze in hoeverre het klassieke octrooirecht op grenzen botst. Haar nieuwste grote publicatie gaat over patenten op genen en modellen om de toegang tot genpatenten te waarborgen, in het belang van de volksgezondheid (Van Overwalle, G. (ed.), Gene patents and collaborative licensing models. Cambridge University Press, te verschijnen).
Zij zal haar kennis inzetten bij het lopende onderzoek van TILT naar het recht rond biotechnologie, ICT en nanotechnologie. Daarnaast zal ze eigen onderzoekslijnen uitzetten,op het gebied van open source innovatie en biotechnologie, en ook omtrent octrooibescherming voor proteomics en biochips. Lees hier verder.
Industriebrief 2008
Kamerstukken II 2007/08, 29826, nr. 32 (Bijlage)
Industriebrief 2008 'Industrie, een wereld van oplossingen' (bijlage bij 29826, nr. 32)
Verbeteren intellectueel eigendom: Nederland zet zich sterk in voor een verdere harmonisatie van het Europese octrooibeleid, met name het tot stand brengen van een Europees geschilbeslechtingssysteem en het gemeenschapsoctrooi. In 2009 moet de toetreding van Nederland tot het Verdrag van Singapore wettelijk geregeld zijn, waarmee een belangrijke uitbreiding en vereenvoudiging van het merkenrecht wordt gerealiseerd. Lees hier verder.
De raad voor Concurrentievermogen
Kamerstukken II 2007/08, 21501-30, nr. 186 en 187. Raad voor Concurrentievermogen; Verslag algemeen overleg op 28 mei 2008 (nr. 186) en Brief minister met verslag van de Raad voor Concurrentievermogen van 29 en 30 mei 2008 (nr. 187)
Uit het Algemeen Overleg: Het Sloveense voorzitterschap heeft de octrooiwetgeving gekoppeld aan de Europese onderzoeksruimte omdat een goede octrooiwetgeving positieve consequenties heeft voor het gebruik van de Europese onderzoeksruimte. Het vertalingenregime vormt een bottleneck. Geprobeerd wordt via de machinevertalingen een oplossing te vinden, maar het vertrouwen in deze technologie moet nog groeien. Naast een beperkt talenregime, moeten ook de vertaalkosten worden beperkt, maar als twee octrooien botsen zullen partijen alsnog een vertaling moeten laten maken. Daarom ligt de nadruk op uiteindelijk één authentieke tekst. De eis voor een standaard correcte Nederlandse vertaling levert geen oplossing, zeker gelet op het aantal talen, het Nederlandse kleine taalgebied en de kosten. De financiering is eenmalig en communautair. Ook voor het mkb zullen de machinevertalingen kosteloos zijn.
Uit de Brief (gedachtewisseling over Europese octrooi strategie): Het Sloveense voorzitterschap gaf een presentatie over de voortgang van de onderhandelingen over één uniform stelsel van octrooibescherming (gemeenschapsoctrooi) en octrooirechtspraak (geschilbeslechting). Het voorzitterschap gaf aan dat voortgang is geboekt, maar dat het nog te vroeg is voor een uitgebreide discussie. Het voorzitterschap werkt aan een voorstel voor geschilbeslechting waarbij enerzijds de meeste principes van het European Patent Litigation Agreement (EPLA) worden overgenomen. EPLA is een model in wording dat geschilbeslechting beoogt met een aparte, gespecialiseerde hoog gekwalificeerde octrooirechter. Anderzijds houdt het voorzitterschap rekening met lidstaten die hechten aan nabijheid van rechtspraak door naast een centrale rechtsinstantie ook lokale rechtsinstanties te laten bestaan. In de discussie over het gemeenschapsoctrooi heeft het voorzitterschap het voorstel gedaan van machinevertalingen, waarbij met behulp van een computerprogramma automatisch kan worden vertaald in alle gemeenschapstalen. Het maken van humane vertalingen (niet per machine) kan dan worden beperkt tot die gevallen waarin een octrooi daadwerkelijk onderwerp van geschil is (minder dan 1% van alle verleende octrooien). Belangrijk is dat de machinevertaling slechts informatiedoeleinden dient, zodat geen discussie ontstaat over verschillende taalversies. De enige geldende (authentieke) tekst van een octrooi is de tekst in de taal waarin het is verleend.
Tijdens de gedachtewisseling spraken de meeste lidstaten, waaronder Nederland, steun uit voor de voortvarende en constructieve aanpak van het voorzitterschap. Alle lidstaten erkenden dat een doorbaak op het terrein van octrooibescherming en geschilbeslechting van groot belang is
voor de concurrentiepositie van het innovatieve bedrijfsleven in Europa. Uit de discussie bleek dat nog veel werk moet worden verricht, voordat de raad tot besluitvorming kan komen. Een aantal lidstaten gaf aan te hechten aan een octrooi in de eigen taal. Daarnaast hecht een aantal landen aan de nabijheid van de rechtspraak en het procederen in de eigen taal. Ook wezen er lidstaten op het belang van de rol van het Europese Hof van Justitie bij de geschilbeslechtingsregeling. Daarnaast benadrukte een aantal lidstaten, waaronder Nederland, dat de nieuwe geschilbeslechtingsregeling toegevoegde waarde moet hebben als het gaat om kwaliteit van de rechtspraak en rechtszekerheid. De lidstaten verschilden nog van mening of er een sterke koppeling moet worden gelegd tussen de dossiers gemeenschapsoctrooi en geschilbeslechting. Een aanzienlijk aantal lidstaten, waaronder Nederland, sprak de wens uit om tijdens het komende Frans voorzitterschap tot een oplossing te komen.
Nederland wees er in haar interventie tevens op dat bij de verdere onderhandelingen goed voor ogen moet worden gehouden dat het systeem in het leven wordt geroepen voor de gebruikers. Een uniform stelsel van octrooibescherming en -rechtspraak kan alleen op steun van gebruikers rekenen als het een verbetering inhoudt van de bestaande systemen in termen van transparantie, kostenefficiency en snelheid. Met de inwerkingtreding van het zogenaamde Londen vertalingenprotocol is vooruitgang geboekt met het terugdringen van vertaalkosten van verleende Europese octrooien. Het is nu zaak om ook voor de handhaving van octrooien op een zo kort mogelijke termijn een oplossing te vinden, zodat sprake is van een hoge gekwalificeerde en gespecialiseerde en uniforme octrooirechtspraak. De octrooirechtspraak is nu nog verspreid over vele instanties, is niet eenduidig en te duur. Nederland gaf aan het positief te vinden dat in het voorstel van het Sloveense voorzitterschap veel elementen uit EPLA zijn overgenomen en is bereid hier constructief over mee te praten. Nederland steunde voorts het voorstel van het voorzitterschap dat uitgaat van machinevertalingen en gaf aan sterk te hechten aan voortgang op beide dossiers.
Lees hier het verslag van het AO en hier de brief van de minister
Development Agenda
Kamerstukken II 2007/08, 29234, nr. 61 (Bijlage). Voortgangsrapportage OS-beleidscoherentie 2008 (bijlage bij 29234, nr. 61)
Uit paragraaf 3.6 (Intellectueel eigendom en medicijnen):
Ontwikkelingslanden kampen met grote problemen op het terrein van volksgezondheid. Voor veel ziektes die vooral voorkomen in ontwik kelingslanden zijn geen medicijnen voorhanden of alleen tegen een (te) hoge prijs. Sinds het WTO-besluit uit 2003 kunnen landen gebruik maken van flexibiliteit onder de TRIPS-afspraken op het gebied van intellectueel eigendom. Deze flexibiliteit maakt het mogelijk voor arme ontwikkelingslanden om een dwanglicentie voor import uit een derde land af te geven om zo aan de benodigde medicijnen onder octrooi te komen. Tot nu toe wordt deze mogelijkheid nauwelijks door ontwikkelingslanden gebruikt. Te grote internationale politieke druk om er geen gebruik van te maken en te veel administratieve rompslomp lijken hier debet aan. Dit wil niet zeggen dat de regeling overbodig is geweest. Ontwikkelingslanden hebben met dit besluit (in 2005 omgezet in een amendement van het TRIPSverdrag) een belangrijk instrument in handen bij prijsonderhandelingen over medicijnen met farmaceutische bedrijven. Nederland blijft dit proces nauwgezet volgen mede vanwege activistischer beleid van enkele ontwikkelingslanden (o.a. Thailand en India) die binnen de grenzen van de flexibiliteit opereren.
De afgelopen jaren is de prioriteit binnen dit dossier verschoven naar de bredere discussie in de WHO werkgroep over gezondheidszorg, innovatie en intellectuele eigendomsrechten (het zogenaamde IGWG proces). Doel van deze werkgroep is om een strategie en werkplan te creëren om zowel ontwikkeling als beschikbaarheid van medicijnen voor armen te bevorderen. In juni 2007 heeft Nederland, samen met OESO/DAC, in Noordwijk een succesvolle High Level Meeting over “Policy coherence for availability of medicines for emerging and neglected infectious diseases” 16 georganiseerd. Dit heeft de Noordwijk Medicines Agenda opgeleverd. Inhoudelijke follow-up loopt vooral via de IGWG WHOwerkgroep. Daarnaast steunt Nederland het initiatief van de autoriteiten van Kameroen om een vervolgconferentie te organiseren voor Afrikaanse landen. Die conferentie zal moeten leiden tot een vraaggestuurde invulling van de Noordwijk Medicines Agenda. In nauwe samenwerking tussen betrokken ministeries (VWS, BZ en EZ) heeft Nederland een actieve bijdrage geleverd aan de EUstandpuntbepaling in IGWG II en zal die lijn voortzetten naar de vervolgbijeenkomst in 2008. Nederland opereert eensgezind in dit proces, maar merkt dat veel andere landen het moeilijk vinden om een consistent en ambitieus standpunt te formuleren door tegengestelde (handels) belangen. Om ook op de procesmatige kant van het proces invloed uit te oefenen worden allianties aangegaan met gelijkgezinde landen en is ondersteuning aangeboden aan het EU voorzitterschap. Tijdens de World Health Assembly van mei 2008 zijn de strategie en het werkplan goedgekeurd. Daarna zal Nederland actief toezien dat het werkplan geïmplementeerd gaat worden.
Naast de dwanglicenties voor medicijnen richt de discussie over intellectueel eigendom zich op het eigendomsrecht op plantenvariëteiten (art. 27 TRIPS). Dit speelt vooral in onderhandelingen over bilaterale handelsverdragen. De EU streeft daarbij in het algemeen naar een meer restrictieve bescherming binnen de ruimte die TRIPS laat. Daarbij gaat het vooral om de inperking van het recht van boeren om plantmateriaal uit eigen oogst te mogen hergebruiken of op kleine schaal te verkopen. Het is van belang daarbij het belang van kleine boeren in ontwikkelingslanden voldoende te laten meewegen.
Na enige jaren van uitgebreide debatten is WIPO als verantwoordelijke organisatie op dit terrein erin geslaagd een “Development Agenda” vast te stellen. Deze zal de basis moeten leveren voor een relevante bijdrage van WIPO aan het ontwikkelen en implementeren van systemen van intellectuele eigendomsbescherming die meer specifiek toegesneden zijn op de behoeften en mogelijkheden van ontwikkelingslanden. Zulke systemen zouden meer toegang tot kennis moeten verschaffen en een betere bescherming moeten bieden tegen onrechtmatige toeeigening van inheemse kennis.
Lees de gehele rapportage hier
Jaarverslagen
Kamerstukken II 2007/08, 25434, nr. 41 Bijlage. Jaarverslag 2007 - Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid (bijlage bij 25434, nr. 41)
"Voor Beeld en Geluid was 2007 het jaar waarin op alle fronten zichtbaar werd waar we sinds het ontstaan van het instituut in 1997 naar toe hebben gewerkt. Maar evenzeer als oogstjaar is het tiende bestaansjaar te typeren als het begin van een heel nieuwe fase. Een fase waarin de digitalisering van de archivering structureel zijn intrede heeft gedaan, een fase waarin we open zijn voor publiek en een fase waarin we te langen leste werk kunnen maken van het conserveren en digitaliseren van de kwetsbare av-collecties in het kader van Beelden voor de Toekomst. Dit alles maakte 2007 tot een buitengewoon enerverend jaar. Enerverend, maar ook zwaar. Met man en macht is gewerkt aan het inregelen van de publieksorganisatie, het beheersen van een digitaal archiveer- en uitleverproces en aan het uit de startblokken krijgen van een grootschalig programma als Beelden voor de Toekomst. Nieuwe uitdagingen, die geen tijd lieten om bij te komen van de race naar de opening, maar die met elan zijn opgepakt, zoals blijkt uit de resultaten die het afgelopen jaar zijn behaald en die we hieronder presenteren."
Lees het verslag hier
Industriebrief 2008
Kamerstukken II 2007/08, 29826, nr. 32 (Bijlage). Industriebrief 2008 'Industrie, een wereld van oplossingen' (bijlage bij 29826, nr. 32)
Verbeteren intellectueel eigendom: Nederland zet zich sterk in voor een verdere harmonisatie van het Europese octrooibeleid, met name het tot stand brengen van een Europees geschilbeslechtingssysteem en het gemeenschapsoctrooi. In 2009 moet de toetreding van Nederland tot het Verdrag van Singapore wettelijk geregeld zijn, waarmee een belangrijke uitbreiding en vereenvoudiging van het merkenrecht wordt gerealiseerd.
Lees de brief hier
Strafzaak over hacken van webcam
Rechtbank Haarlem, 24 juli 2008, LJN: BD8449
Geen IE, wellicht wel nuttig voor de discussie over oude rechten en nieuwe technieken:
“De door verdachte gebruikte methode, inhoudende dat hij heimelijk, via de webcam, meisjes die zich ontkleedden kon bespieden, is een techniek die ten tijde van de totstandkoming van artikel 246 Sr. onbekend was. De rechtbank is van oordeel dat de rechter bij de uitleg van strafbepalingen die strekken tot bescherming van bepaalde rechten dient in te spelen op nieuwe technische mogelijkheden, één en ander voor zover dat past binnen de ratio en de taalkundige grenzen van de betreffende bepaling.” Lees hier verder.
Met terugwerkende kracht
Rechtbank 's-Gravenhage 23 juli 2008, HA ZA 07-2779. Pretium Telecom B.V. tegen KPN B.V. (Met dank aan Sasha Schalkwijk, Bird & Bird)
Staartje in geschil over misleidende reclame. Dwangsommen en onverschuldigde betaling door Pretium aan KPN (zie eerdere berichten hier, hier en hier).
Pretium en KPN zijn concurrerende aanbieders van vaste telefoniediensten.
Bij vonnis in kort geding van 6 oktober 2005 heeft de voorzieningenrechter van de rechtbank Haarlem onder meer bepaald dat Pretium een dwangsom verbeurd indien zij haar zogenaamde “Laagste kostengarantie” alsmede mededelingen van gelijke aard of strekking die een absolute superioriteitsclaim van Pretium inzake kosten inhouden openbaart maakt.
Bij vonnis van 24 november 2005 heeft de voorzieningenrechter van de rechtbank Haarlem beslist dat Pretium in strijd heeft gehandeld met het vonnis van 6 oktober 2005. Hierdoor heeft Pretium dwangsommen verbeurd welke na opvordering door KPN ook door Pretium aan KPN zijn betaald.
Het kort geding vonnis van 6 oktober 2005 is in hoger beroep vernietigd uitsluitend voor zover daarin is beslist dat ook “mededelingen van gelijke aard of strekking die een absolute superioriteitsclaim van Pretium inzake kosten inhouden” onder het aan Pretium gegeven verbod vallen. Hiertegen heeft KPN cassatieberoep aangetekend.
Pretium stelt dat KPN de reeds betaalde dwangsommen terug moet betalen nu deze – gezien de vernietiging van het vonnis van 6 oktober 2005 door het hof – onverschuldigd betaald zijn.
KPN heeft als verweer aangevoerd dat de verbeurte van de dwangsommen mede is gebaseerd op overtredingen van dat deel van het vonnis dat door het hof in stand is gelaten. De rechtbank gaat hier niet in mee.
“4.3 (…) anders dan KPN betoogt [zijn] de dwangsommen door Pretium verbeurd wegens overtredingen van het ruime verbod in het vonnis van 6 oktober, welk verbod door het hof in het arrest van 1 februari 2007 is vernietigd. De rechtbank heeft ambtshalve kennis genomen van het arrest van 13 juni 2008 (LJN: BB8949), waarin de Hoge Raad het door KPN ingestelde beroep tegen dit arrest van het hof verwerpt. De door het hof uitgesproken vernietiging is daarmee onherroepelijk geworden. Aan het verweer dat het arrest van het hof nog niet onherroepelijk is, gaat de rechtbank daarom voorbij. Gelet op het voorgaande staat vast dat de rechtsgrond aan de betaling van dwangsommen door Pretium aan KPN met terugwerkende kracht is komen te ontvallen zodat Pretium op 1 december 2005 onverschuldigd aan KPN heeft betaald. Aldus is voor KPN een verbintenis tot ongedaanmaking ontstaan (…)”
De vordering van Pretium wordt derhalve door de rechtbank toegewezen.
Lees het vonnis hier.
Met spoed
Gerechtshof Amsterdam 31juli 2008, LJN: BD9055. Bram Heerink tegen de Staat der Nederlanden
Vers van rechtspraak.nl: "Geschil over geregistreerde domeinnaam www.112.nl. Hof bekrachtigt vonnis voorzieningenrechter. Vordering van de Staat tot gebruiksverbod en overdracht van de domeinnaam toegewezen. Onevenredigheid van tegenover elkaar staande belangen. Misbruik van bevoegdheid. Zwaarwegend belang van de Staat bij adequate informatie van de burgers met betrekking tot hulpdiensten van de overheid onder het Europees voorgeschreven nummer 112."
Lees het vonnis hier. Lees eerdere berichten hier en hier.
Zie voor de procedure over het merk 1-1-2 hier.
Aan de massagetafel
Rechtbank Rotterdam 30 juli 2008 HA ZA 08-82. Middelman tegen Enraf-Nonius B.V. en Stichting PulseXL (Met dank aan Helen Maatjes, Intellectueel Eigendom Advocaten)
Portretrecht, omvang toestemming, redelijk belang, gebruik portret voor reclame, portretrecht is geen IE.
Middelman is als werknemer van Enraf geportretteerd als fysiotherapeut die een patiënt behandeld op een massagebank van Enraf. De foto is daarna met toestemming van Middelman door Enraf gebruikt voor commerciële uitingen.
Stichting Pulse XL is een stichting met een ideële doelstelling die zich onder meer bezighoudt met promotie en implementatie van de Automatische Externe Defibrilator om de eerste hulp bij personen met hartstilstand te verbeteren.
In 2007 heeft Enraf PulseXL toestemming verleend om de foto te gebruiken in een folder ter promotie van de AED onder fysiotherapeuten. De folder is onder 7000 fysiotherapeuten verspreid. Middelman heeft zich hiertegen verzet.
De rechter 'haviltext' de toestemming en vindt dat Enraf in “redelijkheid niet heeft mogen aannemen dat Middelman destijds impliciet toestemming heeft gegeven voor publicatie van haar foto in de folder.”
Nu er geen toestemming is verleend, komt de vraag aan de orde of Middelman een redelijk belang heeft zich te verzetten tegen de publicatie. Middelman is inmiddels adviseur en haar klanten bestaan voornamelijk uit fysiotherapeuten. Zij heeft er een belang bij om niet geassocieerd te worden met een bepaalde producent van apparatuur. De folder toont duidelijk en prominent het logo van Enraf op de voorpagina van de folder. De associatie wordt niet weggenomen door het feit dat de folder ter promotie van de AED is uitgegeven door PulseXL in het kader van de ideële doelstelling. De opgewekte associatie maakt inbreuk op de eerbiediging van haar persoonlijke levenssfeer. Er is dus sprake van inbreuk op haar portretrecht.
PulseXL mocht erop vertrouwen dat Middelman aan Enraf toestemming had verleend, omdat deze eerder door Enraf zelf was gebruikt voor reclame-materiaal.
De rechtbank vindt € 2.500,- een schappelijk bedrag voor de schade en stelt nog vast dat 1019h Rv niet van toepassing is op portretrecht. Geen toewijzing van volledige proceskosten dus, maar ‘slechts’ het liquidatietarief.
Lees het vonnis hier.