Rb. Noord-Holland 3 november 2026, IEF 24017; ECLI:NL:RBNHO:2026:14975 (de vrouw tegen de man). In deze zaak staat de botsing centraal tussen het recht van een moeder op eerbiediging van haar persoonlijke levenssfeer, eer en goede naam (artikel 8 EVRM) en het recht van de vader op vrijheid van meningsuiting (artikel 10 EVRM). Partijen hebben een relatie gehad en hebben samen het ouderlijk gezag over hun twee kinderen. De vrouw is “momfluencer” waarmee ze als influencer inkomsten verdient met betaalde samenwerkingen waarin ook de kinderen voorkomen. Tijdens de relatie had de man daar geen bezwaar tegen. Na de breuk verzette hij zich en wilde hij voor iedere samenwerking apart toestemming geven. Hij plaatste online berichten waarin hij de vrouw ervan beschuldigde de kinderen als verdienmodel te gebruiken, deelde privécommunicatie en benaderde ongeveer negen opdrachtgevers van de vrouw. Hij dreigde daarbij met juridische stappen. De vrouw vorderde, samengevat, verwijdering van de publicaties, een verbod om haar zonder feitelijke grondslag te beschuldigen en om haar opdrachtgevers te benaderen, en een rectificatie. Zij baseerde dit op artikel 8 EVRM en stelde dat een geschil over het gezamenlijk gezag volgens artikel 1:253a BW aan de rechter moet worden voorgelegd. De man stelde dat de kinderen een eigen mening hebben en dat hij alleen hun privacy wilde beschermen. 

HvJ EU 12 november 2026, IEF 24016; IT 5648; IEFbe 4396; ECLI:EU:C:2026:971 (Austro-Mechana en AKM). Het Hof oordeelt dat aanbieders van onlinediensten voor het delen van content geen afzonderlijke toestemming voor reproductiehandelingen hoeven te verkrijgen wanneer deze technisch noodzakelijk zijn om door gebruikers geüploade beschermde werken aan het publiek mee te delen of beschikbaar te stellen. Aanleiding is een geschil tussen de Oostenrijkse collectieve beheerorganisaties Austro-Mechana en AKM en de Oostenrijkse toezichthouder op collectieve beheerorganisaties. Austro-Mechana beheert onder meer het reproductierecht, terwijl AKM het recht van mededeling aan het publiek en het recht van beschikbaarstelling beheert. Austro-Mechana verzocht de toezichthouder vast te stellen dat haar beheersbevoegdheid ook betrekking heeft op de digitale kopieën die op de servers van onlineplatforms worden gemaakt wanneer gebruikers beschermde content uploaden. De toezichthouder wees dit verzoek af, waarna de beheerorganisaties beroep instelden. De verwijzende Oostenrijkse rechter stelt prejudiciële vragen over de verhouding tussen het reproductierecht van artikel 2 Richtlijn 2001/29/EG en artikel 17 DSM-richtlijn (2019/790). Het Hof stelt vast dat de opslag van digitale kopieën op de servers van aanbieders van onlinediensten voor het delen van content een reproductiehandeling vormt in de zin van artikel 2 Richtlijn 2001/29/EG. De uitzondering voor tijdelijke reproductiehandelingen van artikel 5 lid 1 van die richtlijn is niet van toepassing wanneer deze kopieën langdurig of voor onbepaalde tijd worden opgeslagen, hetgeen de nationale rechter moet verifiëren. Volgens het Hof volgt echter uit de context en doelstelling van artikel 17 lid 1 DSM-richtlijn dat de toestemming die aanbieders moeten verkrijgen voor de mededeling aan het publiek of beschikbaarstelling van beschermde content ook de reproductiehandelingen omvat die technisch noodzakelijk zijn om deze handelingen mogelijk te maken. Voor dergelijke reproducties is daarom geen afzonderlijke toestemming van de rechthebbenden vereist.

Roos Dolman met ‘Satirisch merkgebruik en de “geldige reden"
Uit het juryrapport: De scriptie gaat over een mooi fundamenteel onderwerp, namelijk de spanning tussen het merkenrecht en de uitingsvrijheid. Het onderzoek richt zich op satirisch
merkgebruik. Dat onderwerp staat op dit moment volop in belangstelling vanwege de zaak tussen IKEA en het Vlaams Belang, die ten tijde van het schrijven van de scriptie wel aanhangig was bij het Hof van Justitie maar nog niet was beslist. De scriptie beschrijft het juridisch kader goed en helder. Het bouwt de analyse mooi op, beginnend met een beschrijving van het merkenrechtelijke kader, vervolgens focussend op het meest relevante begrip (geldige reden), en eindigend met de rol die grondrechten spelen bij de invulling van dat begrip. Als kers op de taart bevat de scriptie een rechtsvergelijking, zowel intern (met het modellenrecht en auteursrecht) als extern (met de VS en Duitsland).

De analyse mondt uit in een helder antwoord op de onderzoeksvraag, waarbij een concreet en goed onderbouwd voorstel wordt gedaan voor de nadere invulling van het begrip “geldig reden” bij satirisch merkgebruik. Daarbij schrikt de student er niet voor terug om af te wijken van de conclusie van de Advocaat-Generaal in de IKEA/Vlaams Belang zaak en om diens ideeën met kracht van argumenten te bestrijden.

Bovendien is de scriptie vlot geschreven en daardoor plezierig leesbaar. De jury is dan ook van mening dat het artikel een goede en mooie bijdrage levert aan het debat over dit fundamentele onderwerp.

Juryrapport BIE-scriptieprijs 2026
De jury bestond dit jaar uit de volgende leden:

• Prof. mr. Peter Blok (voorzitter) (Universiteit Utrecht);
• Mr. dr. Lotte Anemaet (Vrije Universiteit);
• Mr. dr. Roderick Chalmers Hoynck van Papendrecht (AKD).

De jury heeft acht scripties ontvangen die meedongen naar de BIE-scriptieprijs.

HvJ EU Conclusie A-G Spielmann 12 november 2026, IEF 24015; IEFbe 4395; ECLI:EU:C:2026:974 (Stowarzyszenie Artystów Wykonawców SAWP). Advocaat-generaal Spielmann concludeert over de voorwaarden waaronder collectieve beheerorganisaties (CBO's) informatie kunnen verlangen van gebruikers van auteursrechtelijk en nabuurrechtelijk beschermde prestaties op grond van de Handhavingsrichtlijn (2004/48/EG) en de richtlijn collectief beheer (2014/26/EU). Aanleiding is een geschil tussen de Poolse collectieve beheerorganisatie Stowarzyszenie Artystów Wykonawców SAWP (SAWP) en kabeltelevisie-exploitant E., die audiovisuele werken heruitzendt. SAWP beheert naburige rechten van uitvoerende kunstenaars en verlangt informatie over de door E. heruitgezonden radio- en televisieprogramma's, de daarmee behaalde inkomsten en het aantal abonnees. Met deze informatie wil SAWP vaststellen of de door haar vertegenwoordigde uitvoerende kunstenaars aanspraak kunnen maken op schadevergoeding wegens inbreuk op hun naburige rechten of op wettelijke vergoedingen voor het gebruik van hun uitvoeringen. E. betwist dat dergelijke aanspraken bestaan en stelt dat de exploitatierechten op de uitvoeringen in de audiovisuele werken volgens het nationale recht aan de producenten toebehoren. De verwijzende Poolse rechter vraagt onder meer of een CBO informatie over mogelijk inbreukmakend gebruik kan verlangen zonder dat sprake is van een gerechtelijke procedure wegens IE-inbreuk. De advocaat-generaal overweegt dat artikel 8 lid 1 Handhavingsrichtlijn geen zelfstandig informatierecht biedt dat buiten een dergelijke procedure kan worden uitgeoefend. Een informatieverzoek kan weliswaar vóór, tijdens of na een inbreukprocedure worden ingediend, maar moet voldoende verband houden met een dergelijke procedure en gerechtvaardigd en redelijk zijn. Ook artikel 2 lid 1 Handhavingsrichtlijn staat volgens hem niet toe dat lidstaten een verdergaand nationaal informatierecht invoeren waarmee de procedurele waarborgen van artikel 8 worden omzeild. Een vrijwel onvoorwaardelijk recht op informatie zou kunnen leiden tot verkennende verzoeken (fishing expeditions) en afbreuk doen aan het evenwicht tussen de bescherming van IE-rechten en de belangen van gebruikers.

Rb. Amsterdam 23 juli 2025, IEF 24013; ECLI:NL:RBAMS:2025:11560 ([eiser 1] tegen [gedaagde]). De rechtbank oordeelt in twee samenhangende verzetprocedures over de naburige rechten op de muziekcatalogus van een Noorse zangeres en over beschuldigingen van fraude en oplichting binnen de muziekindustrie. In zaak A stelt een muziekexploitatiemaatschappij ([eiser 1]) dat een voormalig producent van de zangeres ([gedaagde]) sinds 2018 zonder toestemming inbreuk maakt op haar naburige rechten door de muziekcatalogus via onder meer YouTube en Spotify te exploiteren. Ook verwijt zij hem dat hij tegenover derden betwist dat de rechten bij haar berusten. Volgens de maatschappij zijn de rechten via verschillende overeenkomsten uiteindelijk aan haar overgedragen. De producent betwist echter de rechtsgeldigheid van deze overdrachten. De rechtbank stelt voorop dat op grond van artikel 9 Wet op de naburige rechten voor de overdracht van deze rechten een daartoe bestemde akte vereist is. De maatschappij moet daarom aantonen dat de rechten via een rechtsgeldige keten van overdrachten (chain of title) bij haar terecht zijn gekomen. De producent heeft gemotiveerd betwist dat Target Music Group (TMG) de rechten in september 2009 rechtsgeldig aan de rechtsvoorgangers van de maatschappij heeft overgedragen. Hij wijst onder meer op aanwijzingen dat een andere onderneming eerder 50% van de rechten had verkregen, het bestaan van twee versies van de overdrachtsovereenkomst, vragen over de authenticiteit van handtekeningen en de voortgezette exploitatie door TMG na de gestelde overdracht. De maatschappij heeft deze bezwaren onvoldoende weerlegd. Volgens de rechtbank bestaan daardoor ernstige vragen over de authenticiteit van de akte van 28 september 2009 en de rechtsgeldigheid van de gestelde overdracht. Omdat deze schakel in de rechtenketen onvoldoende is onderbouwd, is niet komen vast te staan dat de maatschappij rechthebbende is op de naburige rechten. De rechtbank vernietigt het eerdere verstekvonnis en wijst alle vorderingen in zaak A af, waaronder de gevorderde exploitatie- en uitlatingenverboden en schadevergoeding. De maatschappij wordt veroordeeld tot betaling van € 14.455,22 aan proceskosten op grond van artikel 1019h Rv.

UPC CoA 12 oktober 2026, IEF 24008; IEFbe 4393; UPC-CoA-146/2026, UPC-CoA-147/2026 en UPC-CoA-148/2026 (Promosome tegen BioNTech). In deze zaak tussen Promosome en BioNTech staat de vraag centraal of een hoge werkdruk en schoolvakanties aanleiding vormen om de termijn voor het indienen van de gronden van hoger beroep te verlengen. Het geschil betreft octrooi EP 2 401 365. Promosome en The Scripps Research Institute hebben hoger beroep ingesteld tegen een beslissing van de Lokale Divisie München van 7 juli 2026 en verzoeken op grond van Rule 9.3(a) van de RoP om verlenging van de termijn voor het indienen van hun beroepsgronden met één maand, van 9 november tot 9 december 2026. Promosome en The Scripps Research Institute voeren aan dat sprake is van uitzonderlijke omstandigheden vanwege de bijzonder hoge werkdruk van hun procesvertegenwoordiger. Deze bestaat onder meer uit verschillende termijnen in andere procedures en mondelinge behandelingen die een inhoudelijke voorbereiding vereisen. Daarnaast wijzen zij erop dat de voorbereidingstermijn volledig samenvalt met de Beierse zomerschoolvakantie en gedeeltelijk met de herfstvakantie. Volgens hen zou de gevraagde verlenging geen nadelige gevolgen hebben voor een efficiënt verloop van de procedure of voor de belangen van BioNTech en Pfizer. Beide verweerdersgroepen verzetten zich tegen het verzoek en stellen dat de aangevoerde omstandigheden voorzienbaar waren en door een passende werkverdeling hadden kunnen worden opgevangen.

Hof Arnhem-Leeuwarden 13 oktober 2026, IEF 24010; zaaknr. 200.343.317 (Top-Line c.s. tegen SVHH). Het hof bekrachtigt het vonnis van de Rechtbank Gelderland van 20 maart 2024 [IEF 21979] in een geschil tussen meubelontwerper Simhon en meubelproducent Top-Line A/S enerzijds en SVHH Products B.V., handelend onder de naam EasySofa, anderzijds. Top-Line c.s. stellen dat de door SVHH geproduceerde en verhandelde Capoli-bank inbreuk maakt op het auteursrecht op de Michelin-bank. De rechtbank had geoordeeld dat de Michelin-bank auteursrechtelijk beschermd is, maar dat de Capoli-bank daarop geen inbreuk maakt en evenmin sprake is van slaafse nabootsing. Het hof laat in het midden of de Michelin-bank auteursrechtelijk beschermd is. Daarbij overweegt het hof dat de door Top-Line c.s. aangevoerde triviale vormgevingselementen, ook in combinatie met andere elementen, niet bijdragen aan de oorspronkelijkheid van de Michelin-bank. Of de overige aangevoerde elementen, afzonderlijk of gezamenlijk, auteursrechtelijke bescherming rechtvaardigen, laat het hof in het midden. Onder verwijzing naar het arrest Mio en Kontektra van het Hof van Justitie van 4 december 2025 overweegt het hof dat voor auteursrechtinbreuk vereist is dat oorspronkelijke creatieve elementen van het beschermde werk op herkenbare wijze zijn overgenomen in het beweerdelijk inbreukmakende voorwerp. Een overeenkomende algemene totaalindruk is daarbij niet relevant. Volgens het hof zijn de door Top-Line c.s. gestelde oorspronkelijke creatieve elementen niet op herkenbare wijze overgenomen in de Capoli-bank. Met name de positionering en bolligheid van de kussenelementen (padding) verschillen aanzienlijk. Waar de Michelin-bank wordt gekenmerkt door bolle, pofvormige elementen, heeft de Capoli-bank een strakkere, meer rechtlijnige vormgeving. Ook de vormgeving van de armleuningen verschilt. Het hof concludeert daarom dat er geen sprake is van auteursrechtinbreuk.

De Wet open overheid (Woo) moet de transparantie van het openbaar bestuur bevorderen. Voor journalisten vormt de wet een belangrijk instrument om overheidsinformatie te verkrijgen en het handelen van bestuursorganen te controleren. Maar in de praktijk blijkt de uitvoering niet altijd eenvoudig.

Bestuursorganen worden geconfronteerd met omvangrijke verzoeken, beperkte capaciteit en de noodzaak om verschillende belangen tegen elkaar af te wegen. Voor journalisten kunnen lange behandeltermijnen, gedeeltelijke openbaarmaking en juridische procedures het verkrijgen van actuele informatie bemoeilijken. Daarmee ontstaat een spanningsveld tussen de uitvoerbaarheid van de Woo en het belang van een goed geïnformeerd publiek.

In hoeverre biedt de huidige wetgeving voldoende waarborgen voor effectieve journalistieke controle? Deze en andere vragen beantwoorden we tijdens het Nationaal Mediarechtcongres op donderdag 19 november. Dit bespreken we in een panel met

• Elisabeth Pietermaat (Pels Rijcken)
• Tim Staal (SPOON/Investico) en
• Hester van Rossum-ten Cate (Adviescollege Openbaarheid en Informatiehuishouding) 

Vanuit hun verschillende perspectieven gaan we hierover in discussie. De middag staat onder leiding van Remy Chavannes (Brinkhof). Er zijn op dit moment nog enkele plekken beschikbaar. 

Rb. Den Haag 6 augustus 2025, IEF 24011; ECLI:NL:RBDHA:2025:14792 (Hikvision c.s. tegen Jaggs). De rechtbank oordeelt dat Jaggs Alarm B.V. (Jaggs), een wederverkoper van beveiligings- en videobewakingsproducten, inbreuk maakt op de merk- en handelsnaamrechten van Hikvision door het gebruik van de domeinnaam ‘hikvision-alarm-system.com’ en verschillende aanduidingen op haar website. Partijen zijn op 1 januari 2020 een handelsrelatie aangegaan in het kader van het Dealer Partner Program. Volgens Hikvision c.s. wekt Jaggs ten onrechte de indruk dat zij een officiële distributeur of partner is. Hoewel onduidelijk is of en gedurende welke periode Jaggs toestemming had voor het merkgebruik, stelt de rechtbank vast dat deze toestemming in ieder geval vanaf 13 oktober 2021 ontbrak. Onder verwijzing naar het arrest BMW/Deenik overweegt de rechtbank dat een wederverkoper merken mag gebruiken om de verkoop van originele producten aan te kondigen, mits daarmee niet de indruk wordt gewekt dat een commerciële band met de merkhouder bestaat. Of een dergelijke indruk wordt gewekt, moet worden beoordeeld aan de hand van alle relevante omstandigheden. Het enkele gebruik van het merk in een domeinnaam is daarvoor onvoldoende. In dit geval vormt ‘Hikvision’ het dominerende en onderscheidende bestanddeel van de domeinnaam. In combinatie met aanduidingen als ‘official Hikvision partner’ en ‘gespecialiseerde Hikvision verkoper’ op de website wordt ten onrechte de indruk gewekt dat Jaggs een commerciële relatie met Hikvision c.s. onderhoudt. Jaggs heeft onvoldoende duidelijk gemaakt dat zij een zelfstandige onderneming is. Hierdoor wordt afbreuk gedaan aan de herkomstfunctie van de merken en is sprake van merkinbreuk in de zin van artikel 9 lid 2 onder a en/of b UMVo en artikel 2.20 lid 2 onder a en/of b BVIE. Daarnaast kwalificeert het gebruik van de domeinnaam als handelsnaamgebruik, omdat Jaggs deze mede gebruikt als naam waaronder zij haar webwinkel exploiteert. Gelet op het verwarringsgevaar tussen de ondernemingen en over de herkomst van de aangeboden producten is eveneens sprake van inbreuk op de artikelen 5 en 5a Handelsnaamwet.

Ruim drie jaar na de start van het Unified Patent Court (UPC) krijgt de Europese octrooirechtspraak steeds meer vorm. Dit biedt steeds meer aanknopingspunten voor de octrooirechtelijke praktijk. 

Tijdens Actualiteiten Octrooirecht op dinsdag 8 december bespreken Bart van den Broek (rechter bij het UPC Court of Appeal) en Willem Hoyng ("Unfiltered") de belangrijkste Nederlandse octrooirechtelijke uitspraken en circa tachtig uitspraken van het UPC Court of Appeal van na 1 juli 2026.

Aan de hand van onder meer Guardant/Sophia, Fujifilm/Kodak en Emboline/Aortic bespreken zij de ontwikkelingen in de rechtspraak en de gevolgen daarvan voor de octrooirechtelijke praktijk.

Tot 15 november bestelt u deze opleiding met € 50 korting.